Romatoid artritli bireylere yönelik geliştirilen mobil uygulamanın etkinliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE AKINCI
Danışman: Fatma İlknur ÇINAR
Özet:Romatoid Artritli Bireylere Yönelik Geliştirilen Mobil Uygulamanın Etkinliğinin Değerlendirilmesi Amaç: Bu araştırmanın amacı, Romatoid artritli (RA) bireylerin gereksinimlerine uygun bir mobil uygulama geliştirmek ve geliştirilen mobil uygulamanın etkinliğini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada, RA'lı bireyler için geliştirilen mobil uygulamanın içeriğini belirlemek amacıyla öncelikle nitel bir araştırma yürütülmüş, ardından geliştirilen uygulamanın etkinliği randomize kontrollü bir çalışma ile değerlendirilmiştir (ClinicalTrials.gov: NCT06873607). RA tanılı, son üç aydır stabil tedavi alan, internet bağlantılı akıllı telefon kullanabilen ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 90 katılımcı müdahale (n=45) ve kontrol (n=45) gruplarına rastgele atanmıştır. Müdahale grubu 12 hafta boyunca mobil uygulamayı kullanırken, kontrol grubu standart bakım almaya devam etmiştir. Veriler, başlangıçta ve 12. haftanın sonunda Hastalık Aktivitesi Skoru-28, Romatoid Artrit Yaşam Kalitesi Ölçeği, Stanford Sağlık Değerlendirme Anketi, Vizüel Analog Skala (ağrı), Bristol Romatoid Artrit Yorgunluğu Çok Boyutlu Anketi, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu, Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği-14 ve Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Müdahale ve kontrol grupları yaş ve cinsiyet açısından benzer bulunmuştur (yaş: 48,38±8,65 ve 51,71±7,82 yıl, p=0,058; kadın oranı: %84,4 ve %91,1, p=0,334). İzlem sonunda müdahale grubunda kontrol grubuna kıyasla hastalık aktivitesi (p<0,001), yaşam kalitesi (p<0,001), fonksiyonel durum (p<0,001), yorgunluk (p<0,001), ağrı (p<0,001) ve algılanan stres (p=0,013) puanlarında anlamlı azalma saptanmıştır. Buna ek olarak, Akdeniz diyetine uyum (p<0,001), fiziksel aktivite (p=0,002) ve kronik hastalığa uyum puanlarında (p<0,001) anlamlı artış belirlenmiştir. Sonuç: Hasta gereksinimleri doğrultusunda multidisipliner ekip işbirliği ile geliştirilen mobil uygulamanın RA'lı bireylerde hastalık yönetimine olumlu katkı sağladığı belirlenmiştir. Uygulamanın hastalık aktivitesi, ağrı, yorgunluk ve algılanan stres düzeylerini azaltırken; yaşam kalitesi, Akdeniz diyetine uyum, fiziksel aktivite ve kronik hastalığa uyum düzeylerini artırdığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Hastalık Aktivitesi, Hemşirelik Bakımı, Mobil Uygulama, Romatoid Artrit, Yaşam Kalitesi. Bu araştırma, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından (Proje No: 125S711) desteklenmiştir.