Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin otizm spektrum bozukluğu'na yönelik bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RESUL ATAŞ
Danışman: Özlem POLAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Otizm Spektrum Bozukluğu, son yıllarda prevalansı artış gösteren nörogelişimsel bir hastalıktır. OSB'nin erken tanı ve müdahalesi, çocukların gelişimsel sonuçlarını önemli ölçüde iyileştirebilmektedir. Bu bağlamda, birinci basamak sağlık kurumlarının temelini oluşturan aile hekimleri, OSB'nin erken tanı ve yönetiminde kritik bir öneme sahiptir. Bizde bu çalışmamızla İstanbul ilinde aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin Otizm Spektrum Bozukluğu konusundaki bilgi düzeyi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi ve otizm farkındalığının arttırılmasını amaçladık. Gereç ve yöntem: Çalışmamız kesitsel tipte olup, İstanbul ilindeki T.C Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Tıp Fakültesi'ne bağlı Eğitim ve Araştırma Hastaneleri Aile Hekimliği kliniğinde uzmanlık eğitimi alan, çalışmaya katılmaya onam veren 269 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmamızda literatür taranarak oluşturulan anket formunda 17 soruluk sosyodemografik veri formu ile 19 soruluk Sağlık Çalışanlarının Çocukluk Çağı Otizmi Hakkında Bilgi Anketi (SÇ-OBA) kullanıldı. İstatistiksel analizler SPSS 26.0 for Windows kullanılarak yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi için p<0,05 olarak alınmıştır. Bulgular: Çalışmamıza toplam 269 aile hekimi asistanı katılmıştır. Katılımcıların %45,0'ı (n=121) AHU asistanı %55,0'ı (n=148) SAHU asistanı idi, %53,9'u (n=145) kadın %46,1'i (n=124) ise erkek katılımcılardan oluşmaktadır. Çalışmamızda, toplam 19 sorudan oluşan ve her sorunun doğru cevabının 1 puan olduğu Sağlık Çalışanlarının Çocukluk Çağı Otizmi Hakkında Bilgi Anketi (SÇ-OBA) toplam puan ortalaması 14,99±2,4 olarak saptandı. Çalışmamızda, katılımcıların otizm bilgi düzeyini 4 alt alanda inceleyen SÇ-OBA alt alan toplam puan ortalamaları sırasıyla şu şekilde bulunmuştur: Alan 1 için 7,30±1,1, Alan 2 için 0,94±0,2, Alan 3 için 3,05±0,9 ve Alan 4 için 3,70±1,4. Çalışmamıza katılan katılımcıların otizm bilgi düzeyi literatürde ki benzer çalışmalara göre benzer veya daha yüksek bulundu. Katılımcıların çoğunluğunun aile hekimliği asistanlığı sırasında otizm ile ilgili eğitim almadıklarını ve önemli bir kısmının Sağlık Bakanlığının yürüttüğü otizm tarama ve takip programı hakkında haberdar olmadıklarını saptadık. Çalışmamızda Sağlık Bakanlığının yürüttüğü otizm tarama ve takip programı hakkında bilgi sahibi olmanın, tıp fakültesi eğitimi sürecinde çocuk psikiyatrisi stajı almanın, daha önceden veya aile hekimliği asistanlığı sırasında otizm ile ilgili eğitim almanın ve otizm tanısı almış bir çocuğun değerlendirme sürecinde yer almanın otizm bilgi düzeyini anlamlı derecede arttırdığını saptadık. Sonuç: Otizm spektrum bozukluğu; prevalansı artan, erken tanı ve tedavi ile iyileşme süreci hızlanan nörogelişimsel bir hastalıktır. Çalışmamızda birinci basamak sağlık hizmetlerinin temelini oluşturan aile hekimlerinin OSB konusunda bazı noktalarda bilgi eksikliklerinin bulunduğunu ve eğitim süreçlerinde bu konuda yeteri kadar eğitim almadıklarını saptadık. Bu sebeple aile hekimlerinin eğitim süreçlerine otizm ile ilgili eğitimler eklenmeli, aile hekimi asistanlarının otizmli bir bireyin değerlendirme sürecinde bulunması sağlanmalı, Sağlık Bakanlığının yürüttüğü otizm tarama ve takip program özelinde de eğitimler eklenip sahada uygulanması yaygınlaştırılmalıdır. Anahtar kelimeler: Aile hekimliği, anket, bilgi düzeyi, otizm spektrum bozukluğu.