Alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı saptanan hastalarda albumin / alkalen fosfataz ve gama glutamil transferaz / albumin oranlarının fibrozis indeksleriyle karşılaştırılması

BUSE SEZEN FAZLIOĞLU

Alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı saptanan hastalarda albumin / alkalen fosfataz ve gama glutamil transferaz / albumin oranlarının fibrozis indeksleriyle karşılaştırılması

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BUSE SEZEN FAZLIOĞLU

Danışman: Süleyman AHBAB

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Albumin / alkalin fosfataz oranı (AAPO) ve gama glutamil transferaz / albumin (GGT-ALB) oranını alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı tanısında kullanılan fibrozis skorlama indeksleriyle karşılaştırmak ve risk gruplarını NAFLD'ın erken evrelerinde klinik olarak öngörmede yeni pratik skorlamaları değerlendirmek amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, retrospektif kesitsel bir çalışma olarak planlanmıştır. Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi iç hastalıkları polikliniğine başvuran ve abdominal ultrasonografide hepatosteatoz saptanan 119 hasta çalışma grubunu oluşturmaktadır. Çalışmaya dahil edilen hastaların verileri elektronik sağlık kayıtlarından ve hastanemiz veri tabanından alınmıştır. Hastaların demografik (yaş, cinsiyet) ve biyokimyasal parametreleri (ALT, AST, GGT, ALP, albümin, açlık glikozu, HbA1c, açlık insülini, toplam kolesterol, HDL, LDL, trigliserid, trombosit sayısı, ferritin) kaydedilmiştir. Bu değerler üzerinden AAPO, GGT/ALB oranı, fibrozis-4 skoru (FIB-4), AST/PLT oranı indeksi (APRI), AST/ALT oranı hesaplanmıştır. Skorlamalar, literatürde yer alan standart skorlama protokolleri ile belirlenmiştir. Albumin / alkalin fosfataz oranı (AAPO) albumin düzeyinin alkalin fosfataz düzeyine oranı ile hesaplanmıştır. Gama glutamil transferaz / albumin oranı gama glutamil transferaz düzeyinin albumin düzeyine oranı ile hesaplanmıştır. Elde eldilen veriler, uygun istatistik yazılımlar tercih edilerek istatistiksel analiz ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya abdominal ultrasonografide NAFLD saptanan 84 kadın, 35 erkek hasta dahil edilmiştir. Hastaların yaş ortalaması 51.5 olarak hesaplanmıştır; minimum yaş 18, maksimum yaş 82'dir. Çalışma grubundaki hastaların %48.7'sinde I. derece, %28.6'sında II. derece, %11.8'inde I-II. derece, %4.2'sinde III. derece ve %6.7'sinde II-III. derece hepatosteatoz saptanmıştır. Hastaların elektronik sağlık kayıtlarından ve hastane veri tabanından alınan verileri ile AAPO, GGT/ALP oranı, AST/ALT oranı ve FIB-4 ile APRI skorları literatürde yer alan standart skorlama protokolleriyle hesaplanmış; istatistiksel yöntemler ile minimum, maksimum, ortalama değerler elde edilmiştir. AAPO, GGT/ALB oranı, AST/ALT oranı yaş ve biyokimyasal değerlendirme sonuçları arasındaki ilişki tablo 3'te özetlenmiştir. AAPO'nun glukoz, AST, GGT, ferritin, HbA1c ile negatif yönde ilişkisi saptanmıştır. GGT/ALB oranının ise glukoz, trigliserit, AST, ALT, ALP, ferritin, HbA1c ile pozitif yönde ilişkisi saptanmıştır. AST/ALT oranına bakıldığında yaş ile pozitif yönde; GGT, ALB, ferritin ile negatif yönde ilişkisinin olduğu saptanmıştır. FIB-4 ve APRI skorlamaları için literatürde yer alan eşik değerler kullanılmıştır. Bu değerler FIB-4 için 1.3'ü altında ise anlamsız ya da düşük dereceli fibrozisi; 1.3 ile 3.25 arasında anlamlı fibrozisi, 3.25'in üstünde ise yüksek dereceli fibrozisi göstermektedir. Çalışmamızda FIB-4 skoru 3.25'in üzerinde saptanan yüksek dereceli fibrozis / sirozis grubu hastalar anlamlı fibrozis hasta grubuna dahil edilmiştir. APRI skorlamasında; 0.5'in altında kalan grup anlamsız ya da düşük dereceli fibrozisi; 0.5 ile 1.5 arasında kalan grup anlamlı fibrozisi göstermektedir. APRI skoru 1.5'in üzerinde saptanan yüksek dereceli fibrozis / sirozis grubu hastalar ise anlamlı fibrozis hasta grubuna dahil edilmiştir. FIB-4 skoru ile karşılaştırıldığında AST/ALT oranındaki artış fibrosizi göstermede istatistiksel olarak anlamlı bir değere sahiptir. Aynı şekilde APRI skorlaması ile AAPO ve GGT/ALB oranı arasında da fibrozisi göstermede anlamlı korelasyon saptanmıştır. İstatiksel analizler sonucu AAPO, FIB-4 skoru ve APRI skoru arasında negatif yönde; GGT/ALB oranı APRI skoru arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p=0,009 p=0,016 p<0,001). Ayrıca AST/ALT oranının değerlendirilmesinde FIB-4 skoru ile pozitif yönde ve APRI skoru ile negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkili saptandı (p=0,001 p<0,001)). USG değerlendirmesi ile AST/ALT oranı arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,002). Sonuç: AAPO ve GGT/ALB oranı NAFLD riski taşıyan hasta grubunda öngörücü indeksler olarak kullanılabilir. Rutin tetkikler ile kolay hesaplanabilir, ucuz maliyetli olduğu için klinik pratikte tercih edilebilir bir seçenek olmaktadır. Bu indekslerin kullanımı ile klinikte karşılaşılan yağlı karaciğer açısından risk taşıyan hastaların erken saptanması ve karaciğer histolojisinde koruyucu, fibrosizin progresyonunda önleyici önlemler almak hedeflenmektedir. Bu indeksler için yeterli kanıt taşıyan çalışmalar literatürde günümüzde hala az sayıda bulunmaktadır. Çalışmamız ile literatüre katkıda bulunmak hedefimizdir.