Protez eklem enfeksiyonlarının gelişminde risk faktörlerinin değerlendirilmesi: Retrospektif bir vaka-kontrol çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ETLİK ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ BAHADIR POLAT
Danışman: Aslı HAYKIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda artroplasti yapılan hastalarda; demografik, perioperatif, intraoperatif ve postoperatif veriler incelenerek, protez eklem enfeksiyonu gelişiminde etkili olabilecek hasta ve cerrahiye ilişkin risk faktörlerini belirlemek amaçlandı. Özellikle değiştirilebilir risk faktörlerinin tanımlanması ile bu komplikasyonların önlenmesine katkı sağlanması hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Eylül 2022– Temmuz 2024 yılları arasında Ankara Etlik Şehir Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji kliniklerinde protez eklem cerrahisi yapılmış olan hastaları kapsayan retrospektif vaka-kontrol tasarımlı bir araştırmadır. Çalışma kapsamına, ilgili tarihler arasında protez eklem cerrahisi yapılan ve ameliyat sonrası en az 12 ay takip edilmiş 18 yaş ve üzeri hastalar dahil edilmiştir. PEE gelişen 100 hasta "vaka grubu", enfeksiyon gelişmeyen 200 hasta ise "kontrol grubu" olarak tanımlandı. PEE tanısı koyarken 2021 EBJIS Protez Eklem Enfeksiyonu Tanı Kriterleri esas olarak alındı. Tanımlanan risk faktörleri ve tanı kriterlerine ilişkin verileri eksik olan, 18 yaşından küçük olan ve daha önce birden fazla kez PEE geçiren hastalar çalışma dışında tutuldu. Bu hastaların verileri elde edilirken hasta dosyaları, laboratuvar sonuçları ve ameliyat notları incelendi. Tanımlayıcı istatistikler kapsamında, sayısal değişkenler için ortalama, standart sapma, medyan ve interkuartil aralığı; kategorik değişkenler için ise frekans ve yüzde değerleri raporlandı. Seçim yanlılığını azaltmak için, yaş, cinsiyet ve komorbiditelere dayalı olarak en yakın komşu algoritması kullanılarak 1:2 oranında "propensity score matching" (PSM - Eğilim Skoru Eşleştirmesi) uygulandı. Eşleştirme öncesi ve sonrası tek değişkenli analizde anlamlı bulunan değişkenler, vaka grubu için bağımsız öngörücüleri belirlemek amacıyla çok değişkenli lojistik regresyon modeline dahil edildi. Çalışmada p 0,05). Ameliyat sonrası yatış süresi verileri incelendiğinde ise PEE gelişen grubun kontrol grubuna göre anlamlı olarak ameliyat sonrası daha uzun süre hastanede yattığı görüldü (p 0,05). Ameliyat sonrası kullanılan anitkoagülan/antiagregan türü verileri incelendiğinde, varfarin kullanan grupta anlamlı olarak diğerlerine göre daha fazla PEE gelişmişti ve enoksaparin kullanan grupta anlamlı olarak diğerlerine göre daha az PEE gelişmişti (p 0,05). Sonuç: PEE gelişimini önlemek için değiştirilebilir risk faktörlerinin belirlenmesi ve bu faktörlere yönelik önlemlerin alınması oldukça önemlidir. Enfeksiyon gelişimi öncesinde yüksek risk taşıyan hastaların doğru bir şekilde belirlenmesi, cerrahi öncesi dönemde kişiselleştirilmiş ve önleyici tedbirlerin uygulanmasına imkân tanımaktadır. Bu sayede hastalarda morbidite, mortalite, hastanede kalış süreleri azaltılabilmektedir. Risk faktörlerinin önceden tanımlanması ve değiştirilebilir olanlara yönelik önlemler alınması, sadece klinik sonuçları iyileştirmekle kalmayıp, aynı zamanda sağlık ekonomisi açısından da büyük bir fayda sağlamaktadır.