COVİD-19 ilişkili sitopeninin irdelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERFİN AKDENİZ ZENGİN
Danışman: Sema BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Covid-19'un hematolojik yan etkilerinden en sık karşılaşılan sitopeniler olmakla beraber, post covid dönemdeki gecikmiş faz trombositopeni ve kalıcı lenfopeni ile ilgili çalışmalar literatürde çok az görülmektedir. Bu tez çalışmamızda Covid-19 geçirmiş olan hastalarda post covid dönemde saptanan sitopenilerin klinik özelliklerini , tedavi ihtiyacını ve tedavisinde kullanılan ajanlara klinik yanıtı ortaya çıkararak literatüre katkı sağlamayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızı prospektif, tanımlayıcı bir çalışma olarak tasarladık. Kasım 2021- Şubat 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi dahiliye polikliniğinde sitopeni saptanan özgeçmişinde Covid-19 öyküsü olan ve takipleri sırasında sitopeni gelişen 29 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Sitopeni ayırıcı tanı ve tetkik açısından ayrıntılı anamnez, fizik muayene, laboratuvar incelemeleri yapıldı. Hastaların özgeçmişinde geçirmiş oldukları Covid-19' a ilişkin incelemeler yapıldı. Trombositopeni tedavi ihtiyacı Türk Hematoloji Derneği İTP Ulusal tedavi kılavuzuna göre belirlenerek sırasıyla steroid, İVİG, eltrombopag basamaklı tedavi verildi ve tedavi yanıtları kayıt edildi. Veriler SPSS programına kayıt edildi. Bu veriler ışığında sitopeni şiddetini,tedavi ihtiyacını ve gelişme sürecini etkileyen Covid-19 özellikleri değerlendirildi. Trombositopeni tedavisinde kullanılan ajanlara klinik yanıt değerlendirildi. Lenfopeni gelişen hastaların geçirmiş oldukları Covid-19 hastalık başlangıcı, şiddeti, tedavi alma durumu ve lenfopeni gelişim süresi kayıt edildi. Bu veriler ışığında Covid-19 sonrası görülen uzamış lenfopeninin özellikleri değerlendirildi. Verilerinin değerlendirilmesinde Statistical Package for Social Sciences (SPSS) mac version 20 yazılım programı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi 0,05 olarak belirlendi. Bulgular: Çalışmaya 29 hasta dahil edildi, bunların %62.1' inde trombositopeni Covid-19 teşhisinin 3. haftasından sonra meydana geldi. Covid-19 klinik ilerleme ölçeğine göre; şiddetli enfeksiyon geçiren hastalarda trombositopeninin büyük oranda erken dönemde, hafif enfeksiyon geçiren hastalarda ise büyük oranda trombositopeninin geç dönemde geliştiğini tespit ettik. İstatistiksel olarak da Covid19 şiddeti 0-3 arasında olan grup ile 6-10 arasında olan grup arasında Covid-19 trombositopeni arası gün sayısı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark vardır(p=0.019). İTP tedavisinde steroide yanıtsız olup IVIG ihtiyacı vakalar %3.4(1) , steroid ve IVIG yanıtsız olup eltrombopag verilen vakalar %6.9(2), spontan iyileşen vakalar %41.4(12) olarak tespit edildi. Lenfopeni gelişen hastalarımızın Covid-19 lenfopeni arası medyan değeri 23 gün olarak tespit edildi. Sonuç:Çalışmamızda Covid-19' a sekonder İTP' nin semptomların ilk haftasından sonra ortaya çıkabileceğini ve gecikebileceğini tespit ettik. Bu nedenle klinisyenler özellikle semptomların başlamasından sonraki 3 ve 4. haftalarda gecikmiş faz trombositopeniye dikkat etmelidir. Covid-19 enfeksiyonunu şiddetli geçirmiş olan vakalarda, daha erken dönemde İTP geliştiğini tespit ettik. Bu nedenle klinisyenlerin şiddetli enfeksiyon geçiren hastalarda daha erken dönemde trombositopeniye dikkat etmesi gerekmektedir. Tedavi ihtiyacı olan hastalarda glukokortikoidler, IVIG ve eltrombopag ile standart tedavi çoğu durumda iyi bir yanıt elde etmede etkili oldu. Covid-19'a ikincil, post covid dönemde görülen uzamış lenfopeninin spesifik bir tedavisi bulunmamaktadır, izlemde 3 ve 4. haftalarda kalıcı lenfopeni açısından klinisyenlerin dikkatli olması gerekmektedir. Amaç: Covid-19'un hematolojik yan etkilerinden en sık karşılaşılan sitopeniler olmakla beraber, post covid dönemdeki gecikmiş faz trombositopeni ve kalıcı lenfopeni ile ilgili çalışmalar literatürde çok az görülmektedir. Bu tez çalışmamızda Covid-19 geçirmiş olan hastalarda post covid dönemde saptanan sitopenilerin klinik özelliklerini , tedavi ihtiyacını ve tedavisinde kullanılan ajanlara klinik yanıtı ortaya çıkararak literatüre katkı sağlamayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızı prospektif, tanımlayıcı bir çalışma olarak tasarladık. Kasım 2021- Şubat 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi dahiliye polikliniğinde sitopeni saptanan özgeçmişinde Covid-19 öyküsü olan ve takipleri sırasında sitopeni gelişen 29 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Sitopeni ayırıcı tanı ve tetkik açısından ayrıntılı anamnez, fizik muayene, laboratuvar incelemeleri yapıldı. Hastaların özgeçmişinde geçirmiş oldukları Covid-19' a ilişkin incelemeler yapıldı. Trombositopeni tedavi ihtiyacı Türk Hematoloji Derneği İTP Ulusal tedavi kılavuzuna göre belirlenerek sırasıyla steroid, İVİG, eltrombopag basamaklı tedavi verildi ve tedavi yanıtları kayıt edildi. Veriler SPSS programına kayıt edildi. Bu veriler ışığında sitopeni şiddetini,tedavi ihtiyacını ve gelişme sürecini etkileyen Covid-19 özellikleri değerlendirildi. Trombositopeni tedavisinde kullanılan ajanlara klinik yanıt değerlendirildi. Lenfopeni gelişen hastaların geçirmiş oldukları Covid-19 hastalık başlangıcı, şiddeti, tedavi alma durumu ve lenfopeni gelişim süresi kayıt edildi. Bu veriler ışığında Covid-19 sonrası görülen uzamış lenfopeninin özellikleri değerlendirildi. Verilerinin değerlendirilmesinde Statistical Package for Social Sciences (SPSS) mac version 20 yazılım programı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi 0,05 olarak belirlendi. Bulgular: Çalışmaya 29 hasta dahil edildi, bunların %62.1' inde trombositopeni Covid-19 teşhisinin 3. haftasından sonra meydana geldi. Covid-19 klinik ilerleme ölçeğine göre; şiddetli enfeksiyon geçiren hastalarda trombositopeninin büyük oranda erken dönemde, hafif enfeksiyon geçiren hastalarda ise büyük oranda trombositopeninin geç dönemde geliştiğini tespit ettik. İstatistiksel olarak da Covid19 şiddeti 0-3 arasında olan grup ile 6-10 arasında olan grup arasında Covid-19 trombositopeni arası gün sayısı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark vardır(p=0.019). İTP tedavisinde steroide yanıtsız olup IVIG ihtiyacı vakalar %3.4(1) , steroid ve IVIG yanıtsız olup eltrombopag verilen vakalar %6.9(2), spontan iyileşen vakalar %41.4(12) olarak tespit edildi. Lenfopeni gelişen hastalarımızın Covid-19 lenfopeni arası medyan değeri 23 gün olarak tespit edildi. Sonuç:Çalışmamızda Covid-19' a sekonder İTP' nin semptomların ilk haftasından sonra ortaya çıkabileceğini ve gecikebileceğini tespit ettik. Bu nedenle klinisyenler özellikle semptomların başlamasından sonraki 3 ve 4. haftalarda gecikmiş faz trombositopeniye dikkat etmelidir. Covid-19 enfeksiyonunu şiddetli geçirmiş olan vakalarda, daha erken dönemde İTP geliştiğini tespit ettik. Bu nedenle klinisyenlerin şiddetli enfeksiyon geçiren hastalarda daha erken dönemde trombositopeniye dikkat etmesi gerekmektedir. Tedavi ihtiyacı olan hastalarda glukokortikoidler, IVIG ve eltrombopag ile standart tedavi çoğu durumda iyi bir yanıt elde etmede etkili oldu. Covid-19'a ikincil, post covid dönemde görülen uzamış lenfopeninin spesifik bir tedavisi bulunmamaktadır, izlemde 3 ve 4. haftalarda kalıcı lenfopeni açısından klinisyenlerin dikkatli olması gerekmektedir.