Taze donmuş plazmanın klinik kullanımı: Endikasyon değerlendirmesi.

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KAN BANKACILIĞI VE TRANSFÜZYON TIBBI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MURAT YAZICI

Danışman: İsmail Yaşar AVCI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Taze donmuş plazma (TDP) doğru kullanıldığında hayat kuratarıcı bir tedavi ajanı olmakla beraber kan bileşenleri içerisinde en sık uygunsuz kullanılanıdır. Bu çalışmanın amacı, farklı klinikler bazında TDP transfüzyon endikasyonlarının değerlendirilmesidir. Gereç-Yöntem: Çalışma 01 Eylül 2020 ile 01 Eylül 2021 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yatarak tedavi gören ve tedavileri esnasında TDP transfüzyonu alan 10 farklı klinikten toplam 500 hasta verisinin geriye dönük taranması sonucu elde edilen verilerle gerçekleştirildi. TDP kullanımı ile ilgili olarak ulusal/uluslararası makale, rehber ve benzeri yayınlar tarandıktan sonra TDP Transfüzyonu Değerlendirme Formu oluşturuldu. TDP kullanımı; doğru, yanlış veya kısmi doğru olarak tanımlandı. Çalışmaya dahil edilen hastaların demografik verileri (yaş,cinsiyet), tanısı, transfüze edilen TDP endikasyonu, var ise yapılan cerrahi girişim, aktif kanaması olan hastaların kanama bölgeleri, TDP transfüzyonu öncesi ve sonrası koagülasyon parametreleri (PT, aPTT, INR), var ise hastanın komorbidite tablosu/tabloları, almış ise koagülopatiye yönelik tedavi/tedaviler, hastanın mevcut klinik durumu (taburcu, ölüm) hastane yazılım sistemi ve hasta dosya kayıtlarından taranarak kayıt altına alındı. Bulgular: TDP'nin %26,6 oranında uygun endikasyonlar dahilinde kullanıldığı tespit edildi. Dahili kliniklerde (106/297; %35,7), cerrahi kliniklere (27/203; 20,4) kıyasla TDP istatiksel olarak anlamlı olacak şekilde daha yüksek oranda uygun endikasyonlarda kullanılmıştır (p<0,001). Endikasyon grupları arasında mortalite gelişimi açısından fark bulunmadı (p=0,31). TDP transfüzyonu ile INR düşüşü sağlanan olguların sayısında endikasyon grupları arasında bir fark saptanmadı (p=0,14). Ortalama aPTT düzeyleri transfüzyon sonrasında 48,2±32,1'den 31±15,4'e düşerken (<0,01), ortalama INR değerleri 3,6±3,8'den 1,6±0,8'e düşmüştür (p< 0,04). Sonuç: TDP'nin yüksek oranda uygunsuz kullanımı hem transfüzyon reaksiyonları nedeniyle hasta sağlığını tehdit etmekte hem de transfüzyon merkezlerindeki stok yönetimini olumsuz etkilemektedir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar gerek hastane gerekse de klinik bazda TDP'nin uygun kullanımına yönelik standartların ve kılavuzların oluşturulması, klinisyenlerin bunlara uyumunun sağlanması ve uygun kullanım açısından sürecin belirli aralıklarla denetlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Taze Donmuş Plazma, Transfüzyon, Koagülopati, Kılavuzlara Uygunluk