İnmeli hastalarda disfaji ile uyku kalitesi arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE ÖZDEDE
Danışman: Ebru ALEMDAROĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnmeye bağlı disfaji pulmoner komplikasyonlar, malnutrisyon ve buna bağlı mortalite riskini artıran önemli bir klinik durumdur.Uykusuzluk, uykuda solunum bozukluğu ve huzursuz bacak sendromu gibi uyku bozuklukları da inmeden sonra sık görülmekte olup hastaların %50'sinden fazlasını etkileyebilmektedir.İnmeli hastalarda gerek disfaji, gerekse uyku bozukluğu sık görülen önemli problemlerdir.Çalışmamızın amacı inmeli hastalarda disfaji ve uyku kalitesi arasındaki ilişki ortaya koymaktır. Çalışmamıza klinik aspirasyon belirteçlerinden en az 2'si pozitif ve klinik olarak yutma güçlüğü semptomu olan disfaji tanısı almış 57; klinik aspirasyon belirteçleri negatif ve yutma güçlüğü semptomu olmayan 57 inmeli hasta olmak üzere toplam 114 hasta dahil edildi.Hastaların öyküleri alındı ve klinik muayeneleri yapıldı. Disfajisi olan ve olmayan hastalar Mini Mental Değerlendirme Muayenesi (MMDM), Brunnstrom motor evrelemesi, NIH inme skalası (NIHSS), Barthel İndeksi (Bİ), Fonksiyonel Ambulasyon Skalası (FAS), Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği (HAD), fonksiyonel oral alım ölçeği (FOİS), yeme değerlendirme ölçeği (T-EAT10) ile değerlendirildi. Disfajisi olan inmeli hastaların yaş ortalaması 65.37 9.38 ve disfajisi olmayanların yaş ortalaması ise61.53 9.1 idi. Disfajisi olan hastaların, Brunnstrom motoriyileşme evresi, Bİ, NIHSS, FAS değerleri disfajisi olmayan hastalara göre anlamlı olarak düşüktü. Disfajisi olanlar ve olmayanlar arasında MMDM değeri arasında fark yoktu. Disfajisi olan hastalar daha yüksek orandadepresyon ve anksiyete ile ilişkili bulgulara sahipti. Disfajisi olanların PUKİ ortanca değeri (7), disfajisi olmayanların PUKİ ortanca değeri'nden (3) daha büyük olup, uyku kalitesi daha kötüydü.Disfaji varlığını tahmin ettiren prediktif faktörler incelendiğinde NIHSS skoru (OR 2.13;%95 GA 1.465-3.089), PUKİ skoru (OR 1.4;%95 GA1.105-1.693), daha önce geçirilmiş inme öyküsü (OR 9.17;%95GA 1.888-44.563) ve beyin sapı tutulumu (OR 21; 95% GA 1.892-222.545) anlamlı bulundu.Hastalık süresinin 1-6 ay arasında olması(OR 2.9;%95 GA 1.031-7.907), disfajinin eşlik ediyor olması (OR3.4; %95 GA 1.193- 9.679) kötü uyku kalitesine sahip olma riskini artıran faktörler olduğu gösterildi. Çalışmamızın sonucunda disfajisi olan inmeli hastaların PUKİ'ye göre daha kötü uyku kalitesine sahip oldukları gösterilmiş olup,inme sonrası hastalık süresinin altı aydan kısa olması ve disfajinin eşlik etmesi, kötü uyku kalitesi açısından bağımsız risk faktörüydü. Ayrıca yutma ile ilişkili semptom ve bulgular dışlandığında daha önce geçirilmiş inme öyküsü varlığı, yüksek NIHSS skorları, kötü uyku kalitesini gösteren yüksek PUKİ skorları ve beyin sapı lezyonunun disfajiriskini artırdığı gösterildi. Anahtar kelimeler:inme, disfaji, uyku kalitesi