Kronik hastalık yönetiminde bilgi teknolojilerinin rolü: Sağlık etki değerlendirmesi ve maliyet analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE AHSEN TELLİOĞLU
Danışman: Mustafa ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu tez, Türkiye'de birinci basamak sağlık hizmetlerinde uygulanan dijital Hastalık Yönetim Platformu'nun (HYP), tip 2 diyabet hastalarının sağlık hizmeti kullanımı, klinik çıktıları ve sağlık harcamaları üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, dijital sağlık çözümlerinin maliyet-etkinlik potansiyelini ve sistem düzeyinde oluşturduğu yapısal katkıları incelemektedir. Gereç ve Yöntem: Retrospektif gözlemsel tasarıma sahip bu çalışmada, 2021–2022 döneminde izlenen 19.995 tip 2 diyabet hastasının elektronik sağlık kayıtları analiz edilmiştir. HYP üzerinden dijital izlem yapılan müdahale grubu ile geleneksel yöntemlerle takip edilen kontrol grubu karşılaştırılmış; hizmet kullanım desenleri, klinik göstergeler ve doğrudan/dolaylı maliyetler değerlendirilmiştir. Maliyet hesaplamaları, SGK 2022 ödeme verileri ve literatürden elde edilen birim maliyetlere dayandırılmıştır. Bulgular: HYP kullanıcılarında birinci basamak başvuruları %50 artarken, hastane başvuruları %24 daha azdır. Kişi başı sağlık harcamasında 662 TL (%8–9) tasarruf sağlanmıştır. Dijital yönlendirme sayesinde yıllık yaklaşık 5,97 milyar TL sistem verimliliği, 5,67 milyar TL üretkenlik kazancı hesaplanmıştır. Makrovasküler komplikasyonlarda %5'lik azalma varsayımıyla yıllık 3,1 milyar TL doğrudan tasarruf öngörülmektedir. Bu kazanımlar, önleyici hizmetlere yönlendirilebilecek güçlü bir fırsat maliyeti potansiyeline işaret etmektedir. Sonuç: HYP, sağlık hizmetlerinin etkin yönlendirilmesini sağlamakta, polifarmasiyi sınırlamakta ve maliyetleri azaltmaktadır. Bulgular, dijital sağlık uygulamalarının yalnızca bireysel izlem değil, aynı zamanda önleyici odaklı, dönüşümcü sağlık politikaları için stratejik bir araç olduğunu göstermektedir.