Bir eğitim aile sağlığı merkezinde kronik hastalık bakımının hasta perspektifinden değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE KUBAT
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Çalışmamızın amacı, Aile Hekimliği polikliniğine başvuran hastaların kronik hastalık bakımlarının kendi perspektifinden değerlendirilmesini incelemektir. Bu araştırma, kronik hastalığı olan bireylerin PACIC ölçeği uygulanarak aldıkları sağlık hizmetine dair değerlendirmelerini ve hangi alanlarda daha fazla desteğe ihtiyaç duyduklarını incelemeyi amaçlamaktadır. GEREÇ ve YÖNTEM: Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Hürriyet Aile Sağlığı Merkezi 89 No'lu birimine kayıtlı, 01.10.2024-01.12.2024 tarihleri arasında başvuran, araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan, çalışmaya katılmayı kabul eden 277 kronik hastalık tanılı bireylerde yapılan tanımlayıcı, kesitsel, gözlemsel tipte bir çalışmadır. Katılımcılara Kronik Hastalık Bakımını Değerlendirme Ölçeği-Hastalık Formu (PACİC) ve araştırmacı tarafından oluşturulan, literatürden yararlanılarak çalışmanın amacına uygun anket soruları poliklinik odasında yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Araştırmacı tarafından oluşturulmuş olan anket; hastaların sosyodemografik özelliklerini, kronik hastalıklarının tanı ve süresi, kontrole düzenli gidip-gitmemesi, kontrol sıklığı, kullandığı ilaç sayısı ve ilaçlarını düzenli kullanıp kullanmaması, doktora son başvuru zamanını ve nedenini, bilgi kaynaklarını, son altı ayda acile başvurma ve hastanede yatma durumunu, başvurulan merkez sorularını içerir. Araştırmamızda elde edilen bulgular değerlendirilirken SPSS 25 (Statistical Package for the Social Sciences, version 25) istatistik programı kullanıldı. Normal dağılım Kolmogorov Smirnov ve Shapiro-Wilk testi ile değerlendirildi. Tanımlayıcı istatistikler sayısal değişkenler için ortanca, minimum, maksimum, ortalama ve standart sapma ile gösterildi. Kategorik değişkenler sayı ve yüzde olarak verildi. Sürekli değişkenlerde normal dağılım göstermeyen verilerde iki bağımsız grubun karşılaştırılmasında Mann Whitney U testi, ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında ise Kruskal Wallis testinden yararlanıldı. Normal dağılım gösteren verilerde iki bağımsız grubun karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t testi, ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında ise tek yönlü varyans analizi kullanıldı. Kategorik veriler karşılaştırılırken Pearson ki kare ve Fisher's Exact test kullanıldı. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. BULGULAR: Araştırmaya katılan 277 hastanın yaş ortalaması 58,91 (±9,93) idi. Katılımcıların %53,07'si kadın, %46,93'ü erkekti. %80,87'si evli, %57,41'i ilkokul mezunu veya okur-yazar değildi, %42'si emekli ve %31,77'si ev hanımıydı. %48,74'ünün 20.000 TL ve altında gelir durumu vardı, %22'si sigara içmekte ve çoğu (%65,7) ailesiyle(eş ve çocuklar) beraber yaşamaktaydı. Çalışmamızda en fazla görülen hastalıklar hipertansiyon(%67,15), diyabet(%44.4), hiperlipidemi(%36,46) ve kardiyovasküler hastalıklardı(%29,60) ve hastaların %72,20'si birden fazla kronik hastalığa sahipti. Hastaların puan ortalaması toplam ölçek için 3,01 (±0,73) olarak hesaplandı. Alt ölçeklerin puan ortalamaları; hasta katılımı 3,28 (±1,09), karar verme 3,45 (±0,88), amaç belirleme 2,76 (±0,8), problem çözme 3,79 (±0,97) ve izlem/koordinasyon 2,19 (±0,83) idi. PACIC ölçek toplam puan ortalaması ile yaş, eğitim düzeyi, kronik hastalık tanısı sonrası geçen süre, aile hekimine başvurma, ilgili uzman hekime başvurma, kontrolüne düzenli gitme, doktora başvuru sıklığı, yakın zamanda muayene olma, yaşam değişikliği önerisi alma, diyabet hastası olma ve kanser hastası olma arasında anlamlı ilişki bulunmuştur(p<0,05). SONUÇ: Çalışmamızda hastaların aldıkları kronik hastalık bakımından orta düzeyde memnun oldukları görülmüştür. Ölçeğin alt boyutlarına bakıldığında en yüksek puanı problem çözme, en düşük puanı ise izlem/ koordinasyon alt boyutundan alınmıştır. PACIC ölçeğinin, kronik hastalara daha kaliteli sağlık hizmeti sunulmasını sağlayacak bir değerlendirme aracı olarak kullanılabileceği düşünülmektedir. Kronik hastalıkların birinci basamakta etkili bir şekilde izlenmesi büyük önem taşımaktadır ve bulgular birinci basamak sağlık hizmetlerinde kronik hastalık bakımının geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir. ANAHTAR KELİMELER: Kronik Hastalık, Kronik Hastalık Bakımı, PACIC