Primer hipertansiyonlu hastalarda sirkadiyen kan basıncı ile koroner kalsiyum skoru ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BATUHAN CEYLAN
Danışman: İhsan ATEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Hipertansiyon kardiyovasküler hastalıklar ve mortalite için yerleşik majör bir risk faktörüdür. Süregelen yüksek kan basıncı neticesinde öncelikle subklinik kardiyovasküler hasar ve çeşitli hedef organ disfonksiyonları gelişmekte ve başta endotel disfonksiyonu olmak üzere çeşitli yollarla merkezi ve periferal vasküler yapılarda ateroskleroz gelişmesine neden olmaktadır. Ateroskleroz kardiyovasküler hastalıkların temel patogenezinde yer almaktadır. Henüz semptomatik hale gelmeden hastalık henüz subklinik aşamadayken çeşitli invaziv ve non invaziv yöntemlerle subklinik ateroskleroz varlığı gösterilebilmektedir. Kan basıncının sirkadiyen ritminin keşfiyle başta dipper ve nondipper olmak üzere çeşitli kan basıncı fenomenleri tanımlanmıştır. Yapılan çalışmalarda ambulatuvar kan basıncı takibinin ofis ölçümlerine oranla daha üstün tanısal ve prognostik bilgiler sağlayabileceği gösterilmiştir. Kan basıncının sirkadiyen ritmi ve ateroskleroz arasındaki ilişki hakkında çok az şey bilinmektedir. Koroner arter kalsiyum skorunun subklinik aterosklerozu gösterdiği bilinmekle birlikte hipertansif hastalarda ambulatuvar kan basıncı değişkenlikleriyle subklinik ateroskleroz ilişkisini inceleyen yeterli çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmamızda koroner arter hastalığı öyküsü ve semptomları olmayan esansiyel hipertansiyonlu hastalarda sirkadiyen kan basıncı varyasyonlarının subklinik ateroskleroz belirteçlerinden koroner kalsiyum skoru ile ilişkisini inceleyerek ambulatuvar kan basıncı ölçümünün subklinik aterosklerozu öngermedeki etkinliğini göstermeyi ve litaratüre katkıda bulunmayı amaçladık. Metot ve Yöntem: Çalışmaya Ankara Şehir Hastanesinde 15.06.2022-15.03.2023 tarihleri arasında muayene edilen, 40-75 yaş aralığında 138 hipertansiyon tanılı hasta katılmıştır. Katılımcıların demografik verileri (yaş, cinsiyet, sigara kullanımı), laboratuvar ölçümleri (açlık kan şekeri, HbA1c, böbrek fonksiyon testleri, karaciğer fonksiyon testleri, trigliserit, total kolesterol, LDL-K, HDL-K) toplanmıştır. Hipertansiyon tanı süreleri kaydedilmiştir. Aterosklerozun varlığı ve plak yükü değerlendirmesi amacıyla önceden çekilmiş olan kalp kalsiyum görüntülemeleri değerlendirilerek Agatston skoru tekrar hesaplanmıştır. Bütün katılımcılara çalışmaya özgü olarak 24 saatlik ayakta kan basıncı ölçümü yapıldı. Ölçümler sonucunda 24 saatlik ortalama, gündüz ve gece kan basıncı değerleri kaydedilmiştir. SKB de ambulatuvar değişim yüzdesine göre hastalar dipper ve non dipper olmak üzere iki, aterosklerotik plak yüküne göre 4 grupta incelenmiştir. Bulgular: Dipper-non dipper gruplar arasında ateroskleroz varlığı, aterosklerotik plak yükü ve ortanca agatson skoru açısından anlamlı farklılık görülmemiştir. Dipper grupta SKB düşüş yüzdesiyle agatson skoru arasında negatif korelasyon saptanmıştır.(p=0,033) Artan hipertansiyon süresi (OR=1,06; p=0,048) ve azalan hemoglobin düzeyinin (OR=0,71; p=0,017) non-dipper patern riskini attıran bağımsız prediktörler olduğu saptandı. Ateroskleroz varlığı ve aterosklerotik plak yükü grupları arasında ortalama, gündüz, gece kan basınçları ve sirkadiyen patern açısından anlamlı fark görülmemiştir. ASKVH risk skorunun ve ALP düzeyinin ateroskleroz riskini arttıran bağımsız prediktörler olduğu saptanmıştır. Sonuç: Ambulatuvar kan basıncı değişkenliklerinin koroner ateroskleroz ve koroner kalsifikasyona etkisi üzerine tartışmalar devam etmektedir. Özellikle hipertansif popülasyonda bu ilişkiyi anlayabilmek için daha çok sayıda prospektif çalışmaya ihtiyaç vardır.