Bağcılar'da aile sağlığı merkezine kayıtlı 15-49 yaş arası kadın nüfusunda kullanılan doğum kontrol yöntemlerinin ve çiftlerin buna karar verme durumlarının eğitim seviyeleri ve sigara kullanımı ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYZA ARPACI SAYLAR
Danışman: Mustafa Reşat DABAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Çalışmamızda yetişkin üreme çağındaki kadınların kullandıkları aile planlaması yöntemleri ve bu yöntemleri seçmelerinde etkili faktörler değerlendirilmiştir. Sonuçlardan yola çıkarak, kadınların aile planlaması (AP) konusundaki yönelimlerini daha net anlamak; bu sayede birinci basamakta etkili ve yararlı AP danışmanlık hizmeti sunabilmek, kadınların etkili ve güvenli AP yöntemlerine yönelmesini sağlamak, AP hakkındaki bilgi düzeyini artırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma prospektif, tek merkezli, gözlemsel tanımlayıcı çalışma olarak tasarlanmış bir anket çalışmasıdır. Çalışmaya 01.04.2020-01.08.2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Bağcılar Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı nüfustan 15-49 yaş arası, cinsel aktif olan 223 kadın dâhil edildi. İstatistiksel analizde SPSS 20.0 istatistiksel paket programı kullanıldı. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmamıza dâhil olma kriterlerine uygun olan 223 kadın dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalamaları 36,3±7,3 (min: 21, maks: 49) yıl idi. Katılımcıların %3,1'inin (n:7) okuma yazması yok, %13,4'ünün (n:30) okuma yazma bilmesine karşın eğitimi yok, %59,1', (n:132) ilkokul mezunu, %15,2'si lise mezunu, %8,9'u (n:20) üniversite mezunu. Katılımcıların %25,1'i RİA, %33,2'si kondom, %13,5'i bilateral tüp ligasyonu yöntemini, %11,7'si geri çekme metodunu kullanırken, %4,5'i (n:10) oral kontraseptif kullanıyor. Çalışmamıza katılan kadınların en çok kullandığı doğum kontrol yöntemi kondom iken, en az tercih edilen yöntem oral kontroseptiflerdir. Katılımcıların %50,2'si kullanılan doğum kontrol yöntemine kendisinin karar verdiğini belirtirken, %24,7'si kullanılan yönteme eşinin karar verdiğini belirtmiştir. Kadınların eşlerine oranla doğum kontrol yöntemini belirlemede daha etkin olduğu görülmektedir. Doğum kontrolü tercihini kadınlar yaptığında RİA kullanımının eşleri yaptığındaysa, tüp ligasyonu ve geri çekme yöntemlerinin ön planda olduğu görülmekle beraber, ortak kararda kondom kullanımının oranı yüksekti. Yaş gruplarına göre tercihlere baktğımızda, 20-29 yaş grubunda kondom kullanımı, 30-39 yaş grubunda RIA kullanımı, 40-49 yaş grubunda tüp ligasyonu yöntemi diğer gruplara göre yüksekti. 18 yaşından erken evlenen katılımcılarda tercih edilen yöntem tüp ligasyonu, 18-24 ve 25-34 yaş gruplarında evlenen katılımcılarda kondom kullanımı diğer gruplara göre yüksekti. Parite sayısı sıfır olan katılımcılarda kondom kullanımı ve yöntem kullanmamak, parite sayısı bir olan katılımcılarda kondom kullanımı, parite sayısı iki ve üstü olan katılımcılarda kondom ve RİA kullanımı diğer yöntemlere göre yüksek oranda tercih edilmekteydi. Okuma yazması olmayanlarda RİA kullanımı, lise ve üniversite mezunu olanlarda kondom kullanım oranları yüksekti. Katılımcılardan sigara içmeyenlerin %32,8'i kondom kullanımını, %25,7'si RİA, %13,7'si tüp ligasyonu yöntemini, %10,4'ü geri çekme yöntemini tercih ederken, %4,9'u hap kullanıyor. Sigara içenlerin %35,0'i kondom kullanırken, %22,5'i RİA, %12,5'i tüp ligasyonu yöntemini, %17,5'i geri çekme yöntemini tercih ederken, %2,5'i hap kullanıyor. Sonuç: Çalışmamızda katılımcıların yaşı, evlilik yaşı, eğitim durumu, çiftlerin kullanılan yönteme karar verme durumu ve parite sayıları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır. Buna karşın sigara kullanımı ile kullanılan doğum kontrol yöntemi arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Etkili ve modern AP yöntemi kullanımının istenilen seviyede olmadığı görülmüştür. Toplumdaki bireylerin eğitim ve gelir düzeylerinin artırılması, AP danışmanlığının ve AP hizmetlerinin yaygınlaştırılması etkili ve modern AP yöntemlerinin kullanımını artıracaktır. AP danışmanlığı ve AP hizmetlerinin verilmesinde aile hekimlerine önemli görevler düşmektedir. Anahtar Kelimeler: Aile Planlaması, Eğitim Düzeyi, Sigara