Multipl Skleroz Tanılı Hastalar ve Sağlıklı Kontrol Grubunun Anhedoni veDepresyon Düzeyleri, Nörobilişsel ve Sosyal Bilişsel İşlevler Açısından Karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SERAP KIZILEROĞLU

Danışman: Aslı BEŞİRLİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Çalışmamızın amacı Multipl Skleroz tanılı kişiler ve sağlıklı kontrol grubu arasında nörobilişsel işlevleri, sosyal bilişsel işlevleri, depresyon ve anhedoni düzeylerini karşılaştırmaktır. Aynı zamanda MS tanısı almış kişilerde hastalıkla ilgili özelliklerin (atak sayısı, EDSS skoru, hastalık başlangıç yaşı, hastalık süresi) ölçülen alanlara etkisi araştırılmıştır. Ölçülen parametrelerin birbirleri arasındaki ilişkiler ve hastaların yaşam kalitesi üzerine olan etkileri incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Şubat 2024- Mayıs 2024 tarihleri arasında Seyrantepe Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Polikliniğine başvuran, McDonald kriterlerine göre Multipl Skleroz tanısı almış 33 kişi ve bu kişilerle yaş, cinsiyet ve eğitim durumu eşleştirilmiş 31 sağlıklı gönüllü katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, MS için Kısa Uluslararası Bilişsel Değerlendirme Bataryası (Sembol Basamaklı Modalite Testi, Californiya Sözel Öğrenme Testi, Kısa Vizyospasyal Bellek Testi), Gözlerden Zihin Okuma Testi, Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Snaith-Hamilton Zevk Alma Ölçeği uygulanmıştır. MS tanısı almış kişilerin yaşam kalitesi Yaşam Kalitesi Testi Kısa Form-36 ölçeği ile sorgulanmıştır. Bulgular: Vaka grubunda BDE ve SHAPS ile ölçülen depresyon ve anhedoni düzeyleri kontrol grubuna göre istatistiksel olarak yüksek bulunmuştur. Vaka grubunun BICAMS ile ölçülen nörobilişsel işlevlerinden SMDT ve CVLT-2 anlamlı olarak kontrol grubundan düşük bulunmuştur. Sosyal bilişsel işlevlerin değerlendirildiği GZOT puanı ve DEZTÖ toplam puan, 1.derece yanlış inanç, metafor ve ironi puanları vaka grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük görülmüştür. Nörobilişsel işlevleri değerlendiren CVLT-2 ve SDMT puanları ile sosyal bilişsel işlevin sosyal-algısal bileşeninin değerlendirildiği GZOT puanları arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişki bulunmuştur. BVMT-R ve SDMT puanlarıyla zihin teorisi işlevlerinin değerlendirildiği DEZTÖ toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif xi yönde orta düzeyde ilişki bulunmuştur. BDE puanları SF-36'nın bütün alt boyutları arasında negatif korelasyon bulunmuştur. Sonuç: MS tanısı almış kişilerde klinik pratikte yaygın olarak değerlendirilen fiziksel engelliliğin yanı sıra nörobilişsel ve sosyal bilişsel işlevlerin değerlendirilmesi ve psikometrik incelemelerin yapılması önemlidir. Bu alanlardaki araştırmaların artması ve mekanizmalarının anlaşılmasının, çalışmamızda gösterilen bulgulara yönelik terapötik yaklaşımlara alan açacağını ve bu yaklaşımların kişilerin yaşam kalitesine katkı sağlayacağını düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: multipl skleroz, sosyal biliş, nörobiliş, depresyon, anhedoni