İnme sonrası sarkopeni prevalansı ve ilişkili faktörler: Sağlıklı gönüllülerle karşılaştırma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİHTER SEMİHA ALTUNAY
Danışman: Güldal Funda YÜZER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnme toplumda sıklığı gittikçe artan önemli bir engellilik sebebidir. İnme sonrası sarkopeni özürlülüğe katkıda bulunan ve inmeden sonraki olumsuz sonuçları arttıran bir durumdur. Literatürde kabul edilen metodolojiler kullanılarak sarkopeni prevalansı bildirilmiş olsa da, inme sonrası sarkopeniye özel prevalans çalışmaları sınırlıdır. Biz de güncel metodolojik yöntemleri kullanarak inme sonrası sarkopeni prevalansını bulmayı ve bu durumla ilişkili faktörleri test etmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ocak 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında hastanemize başvuran en az 6 ay önce inme tanısı almış 46-80 yaş arası, cinsiyet farkı gözetmeksizin 70 hasta ve nörolojik hastalık öyküsü olmayan 46-80 yaş arası, cinsiyet farkı gözetmeksizin 70 kişi olmak üzere toplamda 140 kişi dahil edilmiştir. Kesitsel, tek merkezli bir çalışmadır. Tüm katılımcıların ayrıntılı anamnezleri alındı. Demografik verileri kaydedildi, antropometrik ölçümleri yapıldı. Charlson Komorbidite İndeksi hesaplandı. Duygu durum değerlendirmesinde Beck Depresyon Envanteri Skoru, beslenmenin değerlendirilmesinde Mini Nutrisyonel Değerlendirme Ölçeği, yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde Kısa Form-36 (SF-36) kullanıldı. Sarkopeni riskinin değerlendirmesinde SARC-F Skalası kullanıldı. Mental durum muayenesinde Mini Mental Test kullanıldı. El dinamometresi ile kas gücü ve Biyoempedans analiz cihazı ile tahmini kas kütlesi ölçümleri yapıldı. Sarkopeni sınıflandırması için 2019'da yayınlanan European Working Group on Sarcopenia in Older People 2 (EWGSOP2) kriterleri kullanıldı. İnmeli hastalar için serebrovasküler olay süresi, serebrovasküler olay etyolojisi, etkilenen tarafı, mevcut beyin BT veya beyin MR sonucuna göre kranial lezyonunun lokalizasyonu, daha önce geçirilen inme varlığı kaydedildi. Motor evrelemede, Brunnstrom Motor İyileşme Evrelemesi; spastisite değerlendirmesinde, Modifiye Ashworth Skalası (MAS); yürüme değerlendirmesinde, Fonksiyonel Ambulasyon Skalası (FAS); üst ekstremite fonksiyon durumunun değerlendirilmesi için Üst Ekstremite Motor Aktivite Günlüğü-28; inme şiddetinin değerlendirilmesinde, Ulusal Sağlık Enstitüleri İnme Skalası (NIHSS); postür değerlendirmesi için İnmeli Hastalar İçin Postural Değerlendirme Ölçeği (PASS-Türk), fonksiyonel durum belirlenmesinde Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FIM) kullanıldı. Disfaji varlığı ve geçmişte disfaji öyküsü olup olmadığı, yoğun bakımda yatış öyküsü sorgulandı. Bulgular: Yaş ortalaması 61,94±8,8 olan inmeli hasta grubunda inmelerin %81,4'ü (n=57) iskemik, %18,6'sı (n=13) hemorajik etiyolojiye sahipti. Olay sürelerinin ortancası 10 ay (6-26 ay) idi. İnme öyküsü olan hasta grubunda EWGSOP 2 kriterlerine göre %37,1'inde (n=26) sarkopeni izlendi. Yaş ortalaması 58±6,88 olan sağlıklı gönüllü grubunda katılımcıların EWGSOP 2 kriterlerine göre %15,7'si (n=11) sarkopeni olarak değerlendirildi. İnmeli hastalarda ve nörolojik olarak sağlıklı kişilerde sarkopenisi olanların yaş ortalaması sarkopenisi olamayan gruptan yüksekti. CCI değerlerinin ortancası ve SARC-F skorlarının ortalaması sarkopenik grupta daha yüksek bulundu. Beck Depresyon Envanteri, Minimental Test, Mini Nutrisyon Değerlendirme Ölçeği skorlarında ve SF-36 sonuçlarında sarkopenisi olmayan hastalar lehine daha olumlu sonuçlar elde edildi. İnmeli hastalarda sarkopeninin yoğun bakımda yatış öyküsü ve disfaji ile ilişkisi istatistiksel olarak anlamlı bulundu. İnmeli hastalarda NIHSS, FIM, FAS ve Hemiplejik Hastalar için Postural Değerlendirme Ölçeği skorları sarkopenisi olmayanlar lehine daha iyi bulunmuştur. İnmeli hastalarda brunnstrom düzeyleri ve Üst ekstremite motor aktivite günlüğü-28 kullanılarak ölçülen üst ekstremite kullanım düzeyi ve kullanım kalitelerinin sarkopenisi olanlarda daha düşük olduğu gözlenmiştir. Sonuç: Çalışmamızda inme sonrası sarkopeni prevalansını literatürle uyumlu şekilde %37,1 olarak belirledik. Sarkopeninin disfaji varlığı, malnütrisyon riski ve yoğun bakım yatış öyküsü ile ilişkili şekilde arttığını gösterdik. Sarkopeni varlığının daha kötü motor evre, fiziksel fonksiyon, kognitif fonksiyon, mental durum ve yaşam kalitesi ile ilişkili önemli bir faktör olduğunu gösterdik. Anahtar Kelimeler: sarkopeni, inme rehabilitasyonu, inme ilişkili sarkopeni