COVID-19 polikliniğine ayaktan başvuran hastaların COVID-19 aşısı hakkında bilgi, tutum ve davranışları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKÇE ELİTOK
Danışman: Ümit AYDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: COVID-19 hastalığının tedavisi için spesifik bir terapötik ajan yoktur. Bu nedenle, COVID-19'un bulaşmasını önlemek veya azaltmak için dünya genelinde COVID-19'a karşı aşılama oldukça önemlidir. Aşı ile önlenebilir hastalıklarla mücadelede, aşı reddi ve aşı tereddütü kavramları kaydedilen ilerlemeyi tehdit etmektedir. Çalışmamızın amacı, bireylerin COVID-19 aşısı hakkındaki bilgi kaynaklarını ve düzeylerini saptayarak aşılanma konusunda tutum ve davranışlarını analiz etmek ve toplum sağlığını tehdit eden aşı reddine ve tereddütüne karşı mücadeleye katkı sağlayabilmektir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki çalışmamıza 01.04.2022-31.03.2023 tarihleri arasında SBÜ Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi COVID-19 polikliniğine ayaktan başvuran 323 gönüllü hasta katıldı. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri ve COVID-19 hastalığı ve aşısı ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarını sorgulayan bir anket formu kullanıldı. Verilerin analizi SPSS version19 ile yapıldı. Kalitatif grup karşılaştırmaları için Ki-kare testi ve normal dağılmayan bağımlı iki grup arasındaki ölçümler için Wilcoxon testi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alındı. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların sosyodemografik özelliklerine yönelik dağılımı incelendiğinde; yaş ortalamasının 40,54±16,01, %55,7'si kadın, %62,5'i evli, %65,3'ü üniversite mezunu ve %27,6'sının sağlık çalışanı olduğu görüldü. Katılımcıların %29,7'sinin en az bir tane kronik hastalığı vardı ve %48,9'u en az bir kere COVID-19 hastalığını geçirmişti. Katılımcıların %96,6'sı COVID-19 aşısı olmuştu ve aşı yaptırmalarında etkili olan en sık üç neden hastalığa karşı kendilerini, aile bireylerini korumak ve toplum bağışıklığının oluşmasını sağlamaktı. COVID-19 aşısını olmayanlara aşı yaptırmama nedenleri sorulduğunda aşının yan etkileri, yeterince test edilmediği düşüncesi ve aşı içerisinde zararlı maddelerin olduğu şüphesi en sık verilen üç cevaptı. Katılımcılar COVID-19 hastalığı hakkındaki bilgilere %39 sağlık personelinden, %39,9 yazılı ve görsel iletişim araçlarından ve %21,1 çevrelerindeki kişilerden ulaşmaktaydı. Medeni durumlarına göre bekar katılımcılar aşı yaptırmaya daha istekliydi (p=0,048). Katılımcıların aşı olma durumu ile COVID-19 aşısını güvenilir bulma (p=0,000) ve COVID-19 aşısının hayati önem taşıyan yan etkisinin olduğunu düşünme (p=0,006) arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü. Katılımcıların COVID-19 aşısı olma durumuna göre aşı olanların hastanede yatış süresi, aşı olmayanların hastanede yatış süresine göre anlamlı yüksek bulundu (p<0,001). Ayrıca aşı olanların COVID-19 hastalığını geçirme sayısı ortalaması, aşı olmayanların ortalamasından istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p<0,001). Sonuç: Bu çalışma ile bireylerin COVID-19 pandemisi dönemindeki aşılanma tutumlarının birçok faktörden etkilendiği görülmüştür. Bekarların ve aşıyı güvenilir bulanların aşı kabulü oranı yüksekken, aşıların hayati önem taşıyan yan etkilerinin olduğunu düşünenlerde bu oran düşük olarak bulunmuştur. Ayrıca kişilerin aşı ile ilgili bilgilere ulaşmasında sağlık çalışanlarının ve yazılı ve görsel iletişim araçlarının oldukça önemli olduğu görülmüştür. Bu bağlamda, aşı tereddütü ve reddinin azaltılmasına yönelik çalışmalarda sağlık çalışanlarının doğru yönlendirilmesi ve bilgi kirliliğinin önlenmesi önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: COVID-19 hastalığı, COVID-19 aşısı, aşı reddi, aşı tereddütü