BIC/FTC/TAF ve DTG/3TC kombinasyonlarının tedavi naif HIV/AIDS olgularında lipid profilleri ve kilo değişimi üzerindeki etkileri

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSTAFA OZAN TAŞ

Danışman: Asuman İNAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada antiretroviral tedavi (ART) almaya yeni başlayan yetişkin HIV/AIDS olgularında, BIC/FTC/TAF ve DTG/3TC kombinasyonlarının lipid profilleri ve kilo değişimleri üzerine etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ocak 2020-Aralık 2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği'nde ayaktan veya yatarak tedavisi düzenlenmiş olan, 18 yaşından büyük, HIV enfeksiyonu tanısı konulan ve daha önce ART kullanmamış kişiler dahil edilmiştir. Bu olgularda tedavi süresince trigliserid (TG), total kolesterol (TC), yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (HDL-C), düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol (LDL-C) ve beden kitle indeksinde (VKİ) olan değişiklikler retrospektif olarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler için IBM SPSS 22 paket istatistik programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya alınan toplam 200 hastanın 178'i (%89) erkek, 22'si (%11) kadındır; 152'si (%76) 50 yaşın altında, 48'i (%24) 50 yaş üzerindedir. Eğitim düzeyine göre dağılımda, 36 kişi (%18) lise ve altı, 63 kişi (%31,5) önlisans, 99 kişi (%49,5) lisans, 2 kişi (%1) lisansüstü düzeyindedir. Tedavi başlangıcında 116 hastaya (%58) BIC/FTC/TAF, 84 hastaya (%42) DTG/3TC kombinasyonu başlanmıştır. ART başlangıcında ve 24, 48, 72. haftalardaki takiplerde, TG seviyelerinde mevcut tedavi sürecinde anlamlı bir değişim gözlenmezken TC ve LDL-C seviyelerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artış saptanmış ve 72. haftada en yüksek düzeye ulaştığı gözlenmiştir. Hastaların vücut ağırlıkları ve VKİ'leri de çalışma süresi boyunca artmış ve ölçümler arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Elli yaş altı ve üstü kişiler karşılaştırıldığında, TC ve LDL-C düzeylerinde artış açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmıştır. CD4+ T hücre sayısı ile lipid değişiklikleri arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Kullanılan ART kombinasyonları karşılaştırıldığında ise serum lipid düzeyleri, vücut ağırlığı ve VKİ' deki değişimler bakımından iki rejim arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Sonuç: Bu çalışmada tedavi naif HIV ile yaşayan bireylerde başlanan ART kombinasyonlarının, özellikle total kolesterol, LDL-C, HDL-C düzeyleri ile vücut ağırlığı ve VKİ'de zamanla anlamlı artışlara yol açtığı görülmüştür. TG seviyelerinde ise anlamlı değişiklik saptanmamıştır.. BIC/FTC/TAF ve DTG/3TC kombinasyonları arasında lipid profili ve kilo değişiklikleri açısından anlamlı fark bulunmamıştır. Bulgular, ART'nin lipid metabolizması ve obezite riski üzerinde etkili olabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Antiretroviral tedavi, dislipidemi, obezite, HIV.