Hipertansif popülasyonda endotel aktivasyonu ve stres endeksi (EASIX) puanı: dipper ve non-dipper gruplar arasındaki farklar

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ENDER MURAT

Danışman: Cem BARÇIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu tez, hipertansiyon (HT) tanısı olan hastaların Endothelial Activation and Stress Index (EASIX) puanı ile 24 saatlik ambulatuvar kan basıncı monitörizasyonu (24s-AKBM) sonuçları arasındaki ilişkiyi araştırmayı hedefler. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma retrospektif olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın evrenini 01.01.2023–01.12.2023 tarihleri arasında Kardiyoloji Polikliniği'ne başvuran ve 24 saatlik ambulatuvar kan basıncı monitörizasyonu (24s-AKBM) istenen HT tanılı hastalar oluşturmaktadır. EASIX puanı [laktat dehidrogenaz (LDH), U/L] × [kreatinin (KRE), mg/dL] / [platelet (PLT), x109/L] formülü ile hesaplanmıştır. EASIX değişkeni istatistiksel analizlerde Log2 (EASIX) dönüşümü ile kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya HT tanısı olan, 18 ile 70 yaş arasında 192 hasta dahil edilmiş olup bunların %40'ı (n=77) erkektir. EASIX puanı medyan 0,53 (0,31) olarak bulunmuştur. Hastalar 24s-AKBM sonucunda kan basıncı (KB) hedefte olan ve olmayan olarak gruplandırıldığında EASIX puanı açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,001). Ancak 24s-AKBM sonucu dipper ve non-dipper olarak gruplandırıldığında EASIX puanı açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p=0,143). 24s-AKBM sonucunda KB hedefte olma ve olmama üzerine etki eden bağımsız değişkenler lojistik regresyon analizi ile araştırılmış; anlamlı çıkan değişkenler serum sodyum düzeyi, serum albümin düzeyi, asendan aorta çapı ve Log2 (EASIX) olarak bulunmuştur. EASIX puanı için 24s-AKBM sonucu KB hedefte olan ve olmayan grupta receiver operating characteristic (ROC) analizi sonucu eşik değer 0,48 olarak bulunmuştur. Area under the curve (AUC) ve confidence interval (CI) değerleri bu eşik değerin kullanılabilirliğini desteklemektedir [AUC=0,755 (%95 CI=0,685–0,825)]. Sonuç: EASIX puanı, klinik pratiğinde üç kan parametresi (LDH, KRE ve PLT) ile kolaylıkla hesaplanabilecek bir öngördürücüdür. EASIX puanının, 24s-AKBM sonucu KB hedefte olan ve olmayan şeklinde gruplara ayrılan, komorbiditesi bulunmayan HT tanılı hastaları tahmin etmedeki gücünün iyi seviyede olduğu görülmüştür. EASIX puanı ile 24s-AKBM sonucu KB hedefte olmama durumu arasında pozitif ilişki tespit edildiğinden dolayı EASIX puanı yüksek ve komorbiditesi bulunmayan HT hastalarına 24s-AKBM ile kan basıncı kontrolü yapılmasının uygun olduğu değerlendirilebilir.