Yıkıcı Davranış Bozukluğu Tanısı Alan ve Katı Duygusuz Özelliklerin Eşlik Ettiği Olgularda Otonomik ve Nöropsikolojik Parametlerin Değerlendirmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR IMIL
Danışman: Fatma Sibel DURAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu (KOKGB) ve Davranım Bozukluğu (DB), yaşamın erken dönemlerinde ortaya çıkan ve önemli bir süreklilik gösteren, yıkıcı, toplumsal olarak kabul edilemez ve dışa vurumcu davranışlarla karakterize edilen bozukluklardır. Son yıllarda, çocuklarda ve ergenlerde gelecekteki psikopatik eğilimler ve antisosyal kişilik örüntülerinin prediktörü olarak katı duygusuz (CU) özelliklerin incelenmesine artan bir ilgi olmuştur. Yazın taraması, CU özelliklerinin gelişiminin sadece temel fizyolojik durgunluk ve düşük uyarılma seviyeleri ile değil, aynı zamanda duygusal eksiklikler ve bilişsel işlevlerdeki bozukluklarla da ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmamız, yıkıcı davranış bozukluğu tanısı alan çocuklar ve ergenler ile sağlıklı kontrol gruplarının CU özelliklerini incelemeyi, duyguları tanıma becerileri ve yürütücü işlevlerini değerlendirmeyi ve kardiyolojik ölçümler yoluyla otonomik sistemin parametrelerini karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Ağustos 2023 ve Şubat 2024 tarihleri arasında hastanemizin çocuk ve ergen ruh sağlığı polikliniklerinde DB (n=41) ve KOKGB (n=41) tanısı alan 8-12 yaş arası hastalar ve benzer yaş aralığında sağlıklı kontrol grubu (n=39) pediatrik kardiyoloji polikliniklerinde bu kesitsel tasarlanmış çalışmaya dahil edilmiştir. Olguların CU özellikleri için KA-Sİ Çocuk ve Ergenler için Empatik Eğilim Ölçeği ve Katı-duyarsız Özellikleri Tarama Ölçeği (ICU-Tr) uygulanmıştır. Entelektüel kapasite WISC-R ile değerlendirilmiştir. Yürütücü işlevler, Yürütücü İşlevlere Yönelik Davranış Değerlendirme Envanteri (YİYDDE) ile değerlendirilmiş ve olguların duyguları tanıma becerileri için Sözel Olmayan İfadelerin Tanısal Analizi (SİFTA) kullanılmıştır. Ayrıca, olgular 24 saatlik Holter EKG uygulamasına yönlendirilmiştir. Çalışmada verilerin istatistiksel analizi için SPSS 21.0 kullanılmıştır. Karşılaştırmalar için çapraz tablo istatistikleri (Ki-kare, Fisher) kullanılmıştır. Parametrik veriler için Student's t-testi ve ANOVA, parametrik olmayan veriler için ise Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri kullanılmıştır. Çoklu grup karşılaştırmaları için Post Hoc Tukey analizi yapılmıştır. Ölçümler arası korelasyonlar Spearman Rho ve Pearson testleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Sonuçlar p<0.05 düzeyinde anlamlı kabul edilmiştir. Çalışmamızda DB grubunda obstetrik komplikasyonlar daha sık olarak tespit edilmiştir. DB olgu grubunda ve ailelerinde düşük gelir ve eğitim düzeyi saptanmıştır. Risk faktörlerinin yoğunlaştığı DB grubunda entelektüel kapasitenin diğer gruplara kıyasla daha düşük olduğu görülmüştür. DB grubunda CU özellikler daha fazla olup empati ile negatif ilişki göstermiştir. Bastırma, duygusal kontrol, düzenli olma ve izleme yanıtları DB grubunda daha fazla bozulma göstermiştir. DB grubunda sözel zekâ ile duygusal empati, duygusal kontrol, bastırma, başlatma, çalışma belleği, planlama ve izleme arasında negatif ilişki, KOKGB grubunda ise shift ve düzenli olma ile negatif ilişki saptanmıştır. DB grubunda CU özellikler ile izleme arasında negatif, KOKGB grubunda ise CU özellikler ile bastırma ve izleme arasında pozitif ilişki bulunmuştur. DB grubunda SİFTA çocuk alt skorları ve postür üzgün alt skoru diğer gruplara göre anlamlı derecede düşüktür. DB ve KOKGB gruplarında erişkin alt skorları kontrol grubuna göre düşüktür. DB grubunda erişkinlerdeki olumsuz duyguları tanımada izleme ve shift yanıtı arasında negatif ilişki saptanmıştır. KOKGB grubunda çocuk ve erişkin duygularını tanımada izlemenin yanı sıra duygusal kontrol ve bastırma arasında negatif ilişki bulunmuştur. DB grubunun ortalama KHD ve istirahat kalp hızı değerleri, diğer gruplara göre anlamlı şekilde düşüktür. KHD parametreleri ve istirahat kalp hızı ile CU özellikler arasında pozitif, bastırma, duygusal regülasyon ve çalışma belleği skorları arasında negatif ilişki bulunmuştur. Çalışmamız, Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu (KOKGB) ve Davranım Bozukluğu (DB) tanısı alan çocuklar ile sağlıklı kontrol grubunun CU özellikleri, duyguları tanıma becerileri ve yürütücü işlevleri açısından kapsamlı bir değerlendirmesini sunmuştur. Elde edilen bulgular, klinik değerlendirmelerde ve tedavi yaklaşımlarında dikkate alınarak, bu çocukların sosyal ve duygusal gelişimlerinin desteklenmesi gerekliliğini göstermektedir.