Antemortem alkol alımı ile postmortem etanol üretimi ayrımının değerlendirilmesi: Vücut sıvılarında 5-HTOL/5-HIAA oranı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA YIKAR
Danışman: Sait ÖZSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ölüm sonrası saptanan etanolün kaynağının (antemortem tüketim veya postmortem endojen mikrobiyal üretim ya da kontaminasyon) doğru bir şekilde belirlenmesi, adli toksikolojide en sık karşılaşılan sorunlardan biridir. Bu nedenle, etanol metabolitlerinin postmortem örneklerde değerlendirilmesi, etanol pozitifliğinin kökenine dair daha güvenilir yorum yapılmasını sağlayabilmektedir. Çalışmamız gerçek vakalarda, 5-HTOL/5-HIAA oranının antemortem alkol alımı ile postmortem endojen etanol üretiminin ayrımının adli değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Ankara Adli Tıp Grup Başkanlığı Morg İhtisas Dairesi'nde 01.09.2024-01.04.2025 tarihleri arasında otopsisi yapılmış 1245 olguya ait otopsi raporları, ölü muayene tutanakları ve Kimya İhtisas Dairesi'nde yapılmış rutin toksikoloji analiz sonuçları retrospektif olarak incelenmiştir. Dışlama kriterleri sonrası 242 olgu (116 etanol pozitif, 126 etanol negatif) retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Muhafaza kan, göz içi sıvısı, idrar numuneleri üzerinden 5-HTOL ve 5-HIAA analizleri LC-MS/MS yöntemiyle yapılmıştır. Bulgular: Kan örneklerinde sadece bir olguda kanda 5-HTOL 57,89 ng/ml, 5-HIAA 261,24 5-HTOL/5-HIAA oranı 239,08 pmol/nmol olarak belirlendi. Çürüme sıvısında çalışılan bir olguda 5-HTOL tespit edilemedi, 5-HIAA 1136,78 ng/ml olarak belirlendi. İdrar örneklerinde 49 olguda 5-HTOL, 71 olguda 5-HIAA, 27 olguda da her ikisi birlikte tespit edildi. Etanol negatif olan vakalarla pozitif olan vakaların idrar 5-HTOL değerleri arasında fark saptandı (p<0,001). Etanol pozitif olan vakaların idrar 5-HTOL değerleri daha yüksek tespit edildi. Göz içi sıvısında 5-HTOL ve 5-HIAA tespiti yapılamadı. Sonuç: Çalışmamız, idrar 5-HTOL düzeylerinin antemortem alkol alımını yansıtabileceğini göstermektedir. Göz içi ve çürüme sıvılarında 5-HTOL/5-HIAA oranını değerlendiren ilk çalışma olması, ayrıca Türk popülasyonunda bu oranı inceleyen ilk araştırma niteliği taşıması yönüyle alana özgün katkı sunmaktadır. Ancak analitik sınırlılıklar, metabolitlerin kararsız yapısı ve örneklem verilerindeki eksiklikler, elde edilen sonuçların olguların özellikleriyle birlikte dikkatli yorumlanmasını gerektirmektedir. Sonuç olarak; 5-HTOL/5-HIAA oranı tek başına belirleyici olmamakla birlikte, diğer biyobelirteçlerle birlikte değerlendirildiğinde postmortem toksikolojik analizlerde tamamlayıcı bir parametre olarak değer taşımaktadır.