Adrenal adenom nedeniyle ılımlı otonom kortizol sekresyonu mevcut olan hastalarda osteoporoz sıklığı: Biyokimyasal, görüntüleme ve KMD bulgularının kesitsel analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ETLİK ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERKE YILDIRIM
Danışman: İlknur ÖZTÜRK ÜNSAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Adrenal adenom tanılı ve ılımlı otonom kortizol sekresyonu (MACS) bulunan hastalarda osteoporoz ve vertebra fraktürü sıklığını belirlemek ve bu klinik sonuçların kemik mineral yoğunluğu (KMY), radyolojik bulgular ve biyokimyasal parametreler ile arasındaki ilişkiyi non-fonksiyone adrenal tümör (NFAT) hastalarıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Etlik Şehir Hastanesi Endokrinoloji Kliniğinde Eylül 2022 - Kasım 2025 tarihleri arasında takip edilen 209 adrenal adenom hastası retrospektif olarak incelendi. Hastalar 1 mg deksametazon supresyon testi (DST) sonucuna göre MACS (1.8-5 µg/dL) (n=125) ve NFAT (≤1.8 µg/dL) (n=84) olarak iki gruba ayrıldı. Hastaların demografik ölçütleri, laboratuvar değerleri, kemik mineral yoğunluğu (DEXA) ve vertebra fraktürüne yönelik radyolojik görüntüleri analiz edildi. Alt grup analizlerinde menopoz ve cinsiyetin kemik metabolizması üzerindeki etkileri incelendi. Bulgular: Lomber DEXA KMY değerlerinde ve FRAX kırık risklerinde MACS ve NFAT grupları arasında anlamlı fark saptanmamasına rağmen, vertebra fraktürü sıklığı MACS grubunda (%47.2), NFAT grubuna (%21.4) kıyasla anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0.001). MACS grubunda kalça KMY ölçümü NFAT grubuna göre daha yüksek bulundu (p=0.04). MACS grubunda D vitamini düzeyleri (19.17 vs 25.72 ng/mL, p<0.001), bazal ACTH ve DHEA-S seviyeleri daha düşük saptandı (p<0.001). Vertebra fraktürü sıklığı, erkek MACS hastalarında %48.0 (NFAT %10.0), postmenopozal MACS kadınlarında ise %51.9 (NFAT %26.2) olarak bulundu ve östrojen eksikliği ile kortizol otonomisinin kemik üzerinde sinerjik bir yıkım yarattığı görüldü. Sonuç: MACS, kemik mineral yoğunluğu değerlerinden ve FRAX skorundan bağımsız olarak vertebra kırığı riskini belirgin şekilde artıran bir durumdur. MACS hastalarının rutin yönetiminde asemptomatik vertebra kırıklarının radyolojik taranması ve D vitamini replasmanı büyük önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Adrenal İnsidentaloma, Ilımlı Otonom Kortizol Sekresyonu, MACS, Osteoporoz, Vertebra Fraktürü, DEXA.