Tip 1 diyabetli adölesanlarda diyabet direnci ve dayanıklılık ölçeği'nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASLI DEMİRTAŞ

Danışman: Burcu AYKANAT GİRGİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Araştırma, tip 1 diyabetli adölesanların hastalığa karşı direnç ve dayanıklılık davranışlarını değerlendirmede kullanılan Adölesanlarda Diyabet Direnci ve Dayanıklılık Ölçeği'nin-ADDDÖ (The Diabetes Strengths and Resilience Measure for Adolescents with Type 1 Diabetes-DSTAR-Teen) Türkçe formunun geçerlilik ve güvenirliğinin incelenmesi amacıyla metodolojik ve tanımlayıcı tipte gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya Ekim 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında iki eğitim ve araştırma hastanesinin çocuk endokrinoloji polikliniklerine veya servislerine başvuran ve tip 1 diyabet tanısı olan 120 adölesan alınmıştır. Araştırmada, 2 alt boyut ve 12 maddeden oluşan ADDDÖ'nün geçerlilik ve güvenirliği incelenmiştir. Ölçeğin geçerliliği; dil, kapsam, yapı ve ölçüte dayalı geçerlilik analizleri ile güvenirliği ise; iç tutarlılık, madde analizleri ve test-tekrar test güvenirliği ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırma kapsamına alınan adölesanların %49,2'sinin kız ve %50,8'inin erkek olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin kapsam geçerlilik indeksi= 0,96; iç tutarlılık güvenirlik katsayısı 0,85; madde-madde toplam puan korelâsyonları 0,49 ile 0,74 arasında bulunmuştur (p=0,001). Ölçeğin yapı geçerliliğinde, açıklayıcı faktör analizi faktör yükleri 0,620 ile 0,778 arasında saptanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin orijinal yapısı doğrulanmış ve model uyum indekslerinin iyi uyum ve kabul edilebilir uyum sınırlarında olduğu bulunmuştur. Ölçüte dayalı geçerlilikte, adölesanların HbA1c ölçümleri ile toplam ADDDÖ puanları arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki saptanmıştır (r=-0,947; p=0,001). Test-tekrar test güvenirliğinde, iki test arasındaki ilişki düzeyinin 0,614 ile 0,942 arasında değiştiği ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p=0,001). Sonuç: ADDDÖ'nün tip 1 diyabetli adölesanların hastalığa karşı direnç ve dayanıklılık davranışlarını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlendi.