Aile hekimlerinde yapay zekaya yönelik hazırlık ve kaygının değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜCAHİD SARISOY

Danışman: Süleyman ERSOY

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

AMAÇ: Aile hekimlerinin, tıpta kullanım alanları giderek artan yapay zekâ (YZ) teknolojilerine yönelik hazırlık ve kaygı seviyelerini araştıran bu tez çalışması, YZ'nin tıbbi uygulamalardaki rolünü ve hekimlerin bu teknolojiye yönelik algı ve tutumlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırma, İstanbul'daki aile hekimleri arasında anket yöntemiyle gerçekleştirilen kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. Ankette tıbbi YZ hazır bulunuşluk ve YZ kaygı ölçekleri kullanılmıştır. Katılımcıların YZ teknolojilerine yönelik bilgi düzeyleri, tutumları ve kaygıları ölçülmüştür. Ayrıca, demografik özellikler ve çeşitli faktörlerin hazırlık ve kaygıya etkisi incelenmiştir. BULGULAR: İstanbul'un farklı ilçelerinden yaş ortalaması 35,8 olan 287 aile hekiminin katıldığı araştırmamızda, katılımcıların %57,8'inin YZ gelişmelerini nadiren takip ettiği ve %53,3'ünün YZ uygulamalarını hiç kullanmadığını belirttiği, %89,5'inin YZ teknolojilerinin gelecekte aile hekimliği pratiklerine entegre edileceğini düşündüğü ve bu durumun %78,4'ünde olumlu karşılandığı gösterilmiştir. Aile hekimlerinin tıbbi YZ hazırlığının orta düzeyde ve YZ kaygısının da ortalamanın altında olduğu belirlenmiştir. Yaş ile tıbbi YZ hazırlığı arasında ters yönlü bir ilişki (p=0,041) bulunurken, öngörü (p=0,017) ve etik (p=0,024) alt boyutlarında bu ilişki daha belirgindir. Erkek hekimlerin YZ kaygısı (p=0,034) ve öğrenme (p=0,007) ile YZ yapılandırması (p=0,024) düzeylerinin kadın meslektaşlarına göre daha düşük olduğu saptanmıştır. YZ gelişmelerini düzenli takip etmek, tıbbi YZ hazırlığını pozitif (p<0,001) ve kaygı düzeylerini negatif etkilemektedir (p=0,031). YZ entegrasyonuna olumlu yaklaşan hekimler, daha yüksek hazırlık (p=0,01) ve daha düşük kaygı (p<0,001) düzeylerine sahip olma eğilimindedir. Ayrıca, tıbbi YZ uygulamalarının entegrasyonuna olumlu bakan hekimler, bu teknolojiye daha hazır olma eğiliminde (p<0,001) bulunmuşlardır. Tıbbi YZ hazırlığı ile YZ kaygısı arasında %14,1 düzeyinde negatif bir ilişki (p=0,017) tespit edilmiştir. SONUÇ: Araştırmamız, aile hekimlerinin YZ teknolojilerine genellikle olumlu yaklaştıklarını ve bu alanda ortalama düzeyde bilgiye sahip olmalarına rağmen ılımlı düzeyde kaygılar taşıdıklarını göstermiştir. YZ hazırlık düzeyinin artmasıyla kaygıların azaldığı tespit edilmiştir. Bu bulgular, sağlık sektöründe YZ teknolojilerinin entegrasyonunun, hekimlerin bu yeniliklere adaptasyonu ve kabulü açısından büyük potansiyel taşıdığını ve YZ teknolojilerine yönelik eğitimlerin hekimlerin kaygılarını azaltarak bu yeniliklere daha iyi hazırlanmalarına yardımcı olabileceğine işaret etmektedir.