Hepatit B hastalarında pankreas ekzokrin yetmezliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE KARAKAŞ
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kronik hepatit B, karaciğer ile sınırlı olmayan ve çeşitli ekstrahepatik etkilerle seyreden sistemik bir hastalıktır. Bu çalışmanın amacı, kronik hepatit B tanısı ile izlenen hastalarda pankreas ekzokrin fonksiyonlarını fekal elastaz-1 (FE-1) düzeyleri kullanarak değerlendirmek ve fekal elastaz düzeyleri ile demografik, klinik ve laboratuvar özellikler arasındaki olası ilişkileri incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel, gözlemsel, vaka–kontrol tipinde planlandı. Hasta grubunu en az 6 aydır kronik hepatit B tanısı ile izlenen 18 yaş ve üzeri bireyler, kontrol grubunu ise bilinen karaciğer veya pankreas hastalığı olmayan sağlıklı gönüllüler oluşturdu. Tüm katılımcıların demografik özellikleri, gastrointestinal semptomları, laboratuvar bulguları ve ultrasonografi sonuçları kaydedildi. Pankreas ekzokrin fonksiyonları fekal elastaz-1 düzeyleri ile değerlendirildi. FE-1 ≥200 µg/g normal, 100–199 µg/g hafif–orta düzey yetmezlik, <100 µg/g belirgin yetmezlik ve <50 µg/g şiddetli yetmezlik olarak sınıflandırıldı. Bulgular: Hasta grubunda fekal elastaz düzeyleri kontrol grubuna kıyasla daha düşük saptandı. Özellikle <50 µg/g düzeylerinin hasta grubunda anlamlı derecede daha yüksek olduğu görüldü. Medyan fekal elastaz değerleri iki grup arasında istatistiksel olarak farklılık göstermemekle birlikte, orta ve şiddetli ekzokrin pankreas yetmezliği oranları hasta grubunda daha yüksekti. Fekal elastaz <200 µg/g olarak tanımlanan ekzokrin pankreas yetmezliği oranı hasta grubunda %44,4 olarak saptandı. Çok değişkenli analizde yaş artışı, ekzokrin pankreas yetmezliği için bağımsız bir risk faktörü olarak belirlendi. HBV DNA düzeyi, HBsAg, HBeAg ve karaciğer enzimleri ile fekal elastaz düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Gastrointestinal semptomlar açısından gaz-şişkinlik ve ishal varlığı fekal elastaz düşüklüğü ile anlamlı şekilde ilişkili bulundu. Sonuç: Bu çalışmada kronik hepatit B hastalarında pankreas ekzokrin fonksiyonlarının sağlıklı kontrollere kıyasla daha sık etkilendiği gösterilmiştir. Bulgular, pankreatik etkilenmenin yalnızca ileri evre karaciğer hastalığında değil, erken ve subklinik dönemlerde de ortaya çıkabileceğini düşündürmektedir. Özellikle gastrointestinal semptomların varlığı, kronik hepatit B hastalarında pankreas ekzokrin fonksiyonlarının değerlendirilmesi açısından önemli klinik ipuçları sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kronik hepatit B, pankreas ekzokrin yetmezliği, fekal elastaz, ekstrahepatik tutulum, gastrointestinal semptomlar