İNTİHAR OLMAYAN KENDİNİ YARALAMA TANISI OLAN ERGENLER İLE İNTİHAR DAVRANIŞI BOZUKLUĞU TANISI OLAN ERGENLERİN PSİKOLOJİK DAYANIKLILIK, ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE DUYGU DÜZENLEME AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN PSİKİYATRİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HABİBE GÜNEŞ PARLAK
Danışman: Gül KARAÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: İntihar ve kendine zarar verici davranışlar, ergenlerde gitgide sıklığı artmakta olan ciddi sorunlardan olmakla birlikte literatürde psikolojik dayanıklılık, algılanan sosyal destek gibi faktörlerin koruyucu olabildiği, ayrıca bu davranışlara duygu düzenleme zorluklarının eşlik ettiğiyle ilgili bazı çalışmalar bulunmaktadır. Çalışmamızın amacı; İntihar Davranışı Bozukluğu (İDB) ve İntihar Olmayan Kendini Yaralama (İOKY) tanısı almış ergenleri, psikolojik dayanıklılıkları, algılanan sosyal destekleri ve duygu düzenleme yöntemleri açısından karşılaştırmaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Kliniği'ne başvuran, 13-18 yaş arası, DSM-5'e göre İDB tanısı alan 34 ergen İDB vaka grubunu, İOKY tanısı alan 34 ergen İOKY vaka grubunu, bu iki tanıyı da karşılamayan 34 ergen ise çalışmanın kontrol grubunu oluşturmuştur. Araştırmaya katılmaya gönüllü olan ergenler ve aileleri ile Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi – Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli – DSM-5 – Türkçe Uyarlaması (ÇDŞG- ŞY- DSM-5-T) isimli form aracılığıyla ergenler eş tanılar açısından değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan ergenlere Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (EPDÖ), Çok Yönlü Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇASDÖ) ve Ergenler için Duygu Düzenleme Ölçeği (EİDDÖ) doldurtulmuştur. BULGULAR: Çalışmamızda EPDÖ ölçeğine göre aile desteği (p=0,001), uyum (p=0,027), mücadele azmi alt boyutları (p=0,049) ve toplam puan (p=0,001) ortalamaları İDB grubunda kontrol grubuna kıyasla düşük; aile desteği (p=0,030), akran desteği (p=0,016), okul desteği (p=0,001) mücadele azmi alt boyutları (p<0,001) ve toplam puan (p<0,001) ortalamaları İOKY grubunda kontrol grubuna göre düşük bulunmuştur. İOKY grubu ve İDB grubu psikolojik dayanıklılık toplam puan ortalamaları arasında anlamlı fark saptanmamıştır. ÇASDÖ ölçeğine göre, İDB grubunda aile ve arkadaş alt boyutu (p=0,041), İOKY grubunda ise arkadaş alt boyutu (p=0,045) ortalama puanları kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede düşük bulunmuş, özel kişi alt boyutu puanları (p=0,011) İDB grubunda İOKY grubundan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Toplam algılanan sosyal destek puanları açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunamamıştır. EİDDÖ ölçeğine göre hem İDB grubu (p=0,001) hem de İOKY grubunda (p<0,001) içsel işlevsel olmayan duygu düzenleme puanları kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Ayrıca süreğen duygusal istismar, cinsel istismar, fiziksel zorba ve mağdur olma oranları ile depresyon, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), karşıt olma karşı gelme bozukluğu (KOKGB), sigara kullanımı eş tanı oranlarının hem İDB grubu hem de İOKY grubunda kontrol grubundan anlamlı derecede yüksek oldukları saptanmıştır. SONUÇ: Ergenlerde psikolojik dayanıklılık ile algılanan sosyal desteğin bazı alt boyutlarının intihar ya da İOKY davranışlarıyla ters yönde ilişkili olduğu, bu davranışları yapan ergenlerin daha sık içsel işlevsel olmayan duygu düzenleme yöntemlerini kullandıkları bulunmuştur. Depresyon, TSSB, KOKGB, sigara kullanımı gibi eş tanıların, istismar ve zorbalık gibi olumsuz davranışların intihar ve İOKY davranışlarıyla doğrusal yönde ilişkili olduğu gösterilmiştir.