40-70 yaş arası primer ya da sekonder koruma amacıyla statin kullanması gereken bireylerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA HALTAŞ
Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ VE AMAÇ: Aile hekimliği disiplininin temelinde koruyucu hekimlik yatmaktadır. Bu amaçla Primer Koruma ve Sekonder Koruma temelde aile hekiminin ilgi alanı olup, kronik hastalık takiplerinden biri olan kardiyovasküler hastalıklardan korunmada "Statin" tedavisi alması gereken hastaların durumu çalışmamızda incelenecek olup, bireylerin tedavi alıp almadıkları, almıyorlarsa nedenleri analiz edilecektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız 21 Eylül 2020-20 Ekim 2020 tarihleri arasında İstanbul Sarıyer Merkez Aile Sağlığı Merkezi 34.30.060 nolu birimde yapılmıştır. Birime kayıtlı 40-70 yaş arası nüfusun retrospektif olarak gerekli sağlık kayıtlarına ulaşılabilenlere SCORE (Systematic COronary Risk Evaluation) Türkiye risk skorlaması yapılarak Türkiye Endokrin ve Metabozlima Derneği (TEMD) Dislipidemi Tanı ve Tedavi Klavuzu'na göre primer koruma amacıyla statin kullanması gerekenler ile, yine aynı klavuza göre sekonder koruma amacıyla statin tedavisi alması gereken bireyler belirlenerek; kullanmayan bireylerden ulaşılabilenlere yüzyüze ya da telefonla anket uygulanmıştır. Anket sonuçları ve retrospektif tarama sonuçları Spss 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiş ve sonuçları değerlendirilmiştir. BULGULAR: Aile sağlığı merkezine kayıtlı 40-70 yaş arası 1478 kişiden 501 tanesine retrospektif tarama yapılmıştır. 501 kişinin yaş grupları incelendiğinde, %68,5'i (n=343) 65 yaş ve altı grupta olduğu, %31,5'inin (n=158) ise 65 yaş üstü grupta olduğu, cinsiyet durumları incelendiğinde, %61,5'i (n=308) kadınlardan ve %38,5'inin (n=193) erkeklerden oluştuğu görülmüştür. 501 kişi statin ilacı kullanma gereklilikleri açısından incelendiğinde, %39,9'unun (n=200) statin ilacı kullanmasına gerek olmadığı, %60,1'inin (n=301) statin ilacı kullanması gerektiği belirlenmiştir. Statin ilacı kullanması gereken 301 kişiden 84 kişinin ilaç tedavisi aldığı, 217 kişinin ilaç tedavisi almadığı belirlenerek bu gruptan 146 kişiye anket uygulanmıştır. 146 kişinin cinsiyet durumları incelendiğinde, %63,0'ının (n=92) kadın olduğu, %37,0'ının (n=54) erkek olduğu, eğitim durumları incelendiğinde, %30,1'inin (n=44) okur yazar düzeyinde olduğu, %61,0'ının (n=89) ilkokul ve lise düzeyinde olduğu, %8,9'unun (n=13) lisans ve üstü düzeyde olduğu görülmektedir. Katılımcıların statin ilacı kullanma gereklilikleri incelendiğinde, %34,2'sinin (n=50) primer koruma amacıyla, %65,8'inin (n=96) sekonder koruma amacıyla statin kullanması gerekli olduğu saptanmıştır. Katılımcıların (n=146) %68,5'ine daha önce statin tedavisi önerildiği, %31,5'ine (n=46) daha önce statin tedavisi önerilmediği, önerilmeyen grubun %43.5'inin primer koruma amacıyla statin kullanması gerektiği, %56.5'inin sekonder koruyma amacıyla statin kullanması gerektiği tespit edilmiştir.Daha önce statin tedavisi önerilen 100 kişi incelendiğinde %50,8'inin reçete ettirmekte zorluk yaşaması sebebiyle tedavi almadığı, %34.1'inin ilacını kullanmayı başlayıp bıraktığını, bırakma sebebi olarak da %58.7 en sık sebebin reçete edlimesinde zorluk olduğu belirlenmiştir. Diğer kullanmama sebepleri %11,4 kişinin istememesi, %3 hekim tarafından sonlandırılma olarak bulunmuştur. Reçete etirmekte zorluk yaşayan gruba aile hekimi reçete edebileydi devam edermiydiniz sorusuna %100 oranında evet cevabı verilmiştir. Çalışmamızda statin kullanmama sebebi olarak en sık sebep reçete edilme zorluğu (%37,6), ikinci en sık sebep tedavi önerilmemesi (%25,8) olarak tespit edilmiştir. SONUÇ: Sonuç olarak çalışmamızda dislipideminin bağlı nüfusta yaygın gözüktüğü, primer ya da sekonder koruma amacıyla statin tedavisi alması gereken bireylerin büyük oranda tedavi almadığı görülmüştür. Bunun önündeki en büyük iki sebep hekimlerin tedavi önermemesi ve aile hekimlerinin statin tedavisini reçete ettiğinde geri ödeme kapsamında bulunmaması olarak tespit edilmiştir.