Alerjik kontak dermatitli çocuklarda klinik, laboratuvar ve yama testi sonuçlarının incelenmesi ve uygun test panelinin oluşturulması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ŞENDAL ERDOĞAN
Danışman: Deniz ÖZÇEKER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaçlar Alerjik kontak dermatit (AKD), alerjen madde ile önceden duyarlanmış kişilerde tekrarlayan temaslarla gelişen tip dört aşırı duyarlılık yanıtıdır. Akut dönemde eritem, ödem ve vezikülasyon, kronik dönemde de likenifikasyonla karakterizedir. Genel popülasyonun %2' den fazlasının yaşamlarının bir dönemini etkileyen bu durum; tekrarlayıcı ya da uzun süreli olduğunda, etkilenen bireyleri mesleki ve sosyal alanlarda işlevsiz hale getirebilmektedir. Son yıllarda çocukluk yaş grubunda AKD sıklığı gittikçe artmaktadır. AKD tanısı detaylı öykü, fizik muayene ve yama testi sonuçlarının bir arada değerlendirilmesi ile konulmaktadır. Deri yama testi, AKD tanısını doğrulayan ve kontak alerjinin sebebini bulmamızı sağlayan önemli bir yöntemdir. Bu yöntem ile sorumlu alerjen ya da alerjenler belirlenerek, maruziyet önlendiğinde hastalığın etkin bir şekilde tedavi edilmesi, fazla ilaç kullanımının engellenmesi, tedavi maliyetinin azalması, hastaların yaşam kalitesinin artması ve her şeyden önemlisi hastalığın önlenmesi beklenmektedir. Çocukluk yaş grubu için, erişkin yaş grubunda olduğu gibi kanıta dayalı, standardize edilmiş bir yama testi serisi bulunmamaktadır. Çocukluk yaş grubunda bireysel ve coğrafi özellikler ile özellikle de her yaş grubunun karşılaştığı farklı alerjenler nedeniyle alerjen çeşitliliği fazladır. Avrupa Alerji ve Klinik İmmünoloji Akademisi (European Academy of Allergy and Clinical Immunology) (EAACI) son yıllarda çocuk olgularda seçilmiş yama testi panellerinin kullanılmasını ve hastanın kliniğine göre bu panele alerjen eklenmesini önermiştir. Bizim çalışmamızda da kliniğimize başvuran hastalarda yapılan yama testi sonuçlarının hastanın kliniği ile uyumunun değerlendirilmesi ve uygun test panelinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler Çalışmamıza, S.B.Ü. Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi Çocuk İmmunolojisi ve Alerji Polikliniği'ne 01.01.2017-30.06.2021 tarihleri arasında başvurmuş AKD tanısı almış ve yama testi yapılmış 86 hasta değerlendirilmiştir. Hastaların retrospektif olarak yaş, cinsiyet, laboratuvar, klinik ve yama testi bulguları kayıt altına alınmıştır. Çalışmaya yama testi yapılmamış veya dosya bilgilerine erişilemeyen hastalar dahil edilmemiştir. Çalışmamızda kullandığımız hazır Thin layer rapid use epicutaneous patch test (T.R.U.E.)'te 35 adet standardize edilmiş alerjen ve 1 adet negatif kontrol ile birlikte 36 odacıktan oluşmaktadır. Hastanın sırtına yapıştırılan test, geç reaksiyonun değerlendirilmesi amacı ile uygulama sonrası 72. saatte çocuk alerji uzmanı tarafından değerlendirilmiştir. Çalışmamıza dahil ettiğimiz hastaların cinsiyet, yaş, şikayet ve semptomları ile yama testi sonuçları gibi verilerinin istatistiksel analizi için SPSS 22.0 programı kullanılmıştır. Çalışmamızda retrospektif olarak elde ettiğimiz sonuçlara göre en sık görülen alerjenlerden (istatistiksel olarak %95'ini kapsayacak şekilde) yeni bir test paneli oluşturulması ve çocukluk yaş grubunda tespit edilmeyen alerjenlerin panelden çıkarılarak gereksiz maliyetin önlenmesi amaçlanmıştır. Bulgular Yama testi uygulanan AKD tanılı 86 hastanın 39'unda herhangi bir alerjen saptanamazken 47 hastada en az 1 pozitif sonuç tespit edildi. Hastaların yaş ortalamaları 7,7 ±3,7 (en düşük: 1- en yüksek:17) yıldı ve 39 (%45,3)'u erkekti. Hastaların ortalama semptom süresi 20,0 ±23,8 (en düşük: 1- en yüksek:156) aydı. Kaşıntı skoru ortalaması 5,3 ± 2,5 olarak hesaplandı. Alerjik lezyonların dağılımları incelendiğinde sırasıyla en sık yüzde (%46,5) ve elde (%43,0) olduğu belirlendi. Alerji deri delme testi (ADT) ile değerlendirilen 85 hastanın 20 (23,5)'sinde ev tozuna duyarlılık tespit edilirken, 6 (%7,1) hastada besin duyarlılığı olduğu belirlendi. Yama testi pozitif olan 47 hastanın 19 (%40,4)'unda iki ayrı alerjene karşı, 17 (%36,1)'sinde 1 alerjene karşı ve 6 (%12,8)'sında üç alerjene karşı pozitiflik varken 1 (%2,1) hastada 8 farklı alerjene karşı pozitiflik mevcuttu. Hastaların alerjen duyarlılıkları 1-6 yaş, 7-12 yaş ve ≥13 yaş olmak üzere 3 ayrı yaş grubunda ayrı ayrı değerlendirildiğinde, yaş grupları arasında duyarlı olduğu alerjen sayısına göre istatistiksel anlamlı fark tespit edilmedi (p=0,23). Ancak yaş grubu arttıkça duyarlı alerjen sayısında azalma istatistiksel düzeyde anlamlıydı (p=0,003) Test panelinde yer alan her bir alerjene, sıklık sırasına göre başlamak koşuluyla bir sonraki yüksek sıklıkta pozitif alerjen eklendiğinde; en sık olan nikel alerjisi tespit edilen 12 hastaya formaldehidresin alerjisi olanlar da eklendiğinde, birlikte mevcut hastaların 19 (%40,4)'un da en az bir pozitiflik sağladığı belirlendi. Nikel, formaldehidresin ve cl-meısotıazolinon birlikte değerlendirildiğinde ise kapsadığı hasta sayısı 24 (%51,1) oldu. Hastaların en az %90'nında en az bir pozitif sonuç için 10 alerjen (Nikel, formaldehidresin, cl+me+ısotıazolinon, fragrance karışımı, formaldehid, diazolidinilürea, paraben karışımı, fenilenediamıne, etilen diamindihidroklorid, gold sodyumtıosulfat) yeterli bulundu. Carba karışımı, thiomersal, bronoprol ve caine karışımı'nın her biri ayrı ayrı teste eklendiğinde % 2,1'lik bir artış sağlandığı belirlenmiştir. Toplam 14 alerjenle değerlendirme yapıldığında hastaların %100'ünün (47 hasta) tespit edilebilir olduğu gösterildi. Sonuçlar Sonuç olarak tüm hastalarda 14 alerjenden oluşan test panelinin yeterli olduğu hatta; 1-6 yaş grubunda 10 alerjenin, 7-12 yaş grubunda 9 alerjenin sonuç belirlemede yeterli olduğu belirlendi. T.R.U.E test panelinde pozitiflik sonucuna katkı sağlayan en önemli alerjen olarak nikel tüm hastalar ve her üç yaş grubunda da önemli iken, formaldehidresin, cl+me+ısotıazolinon ve fragrance karışımı,1-6 yaş ve 7- 12 yaş grubunda en sık tespit edilen alerjenler idi. Anahtar kelimeler: alerjik kontak dermatit, yama testi, atopi