Akut pankreatit sonrası diyabetes mellitus gelişimi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE TELLİ
Danışman: Deniz ÖĞÜTMEN KOÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Akut pankreatit sonrasında glukoz metabolizmasında meydana gelen değişiklikler, klinik pratikte yeterince tanımlanmamış bir alanı oluşturmaktadır. Bu çalışmada, akut pankreatit atağını takiben prediyabet ve/veya yeni gelişen diabetes mellitus (DM) sıklığının prospektif olarak belirlenmesi ve 12 aylık izlem sürecinde glisemik seyrin değerlendirilmesi amaçlandı. Ayrıca, glisemik bozulma ile ilişkili olabilecek klinik ve metabolik özelliklerin ortaya konması hedeflendi. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli ve prospektif olarak planlanan bu çalışmaya, akut pankreatit tanısıyla izlenen ve önceden bilinen DM öyküsü bulunmayan 47 erişkin hasta dahil edildi. Hastalar hastaneye yatış sırasında ve taburculuk sonrası 3., 6. ve 12. aylarda değerlendirildi. Prediyabet ve DM tanıları açlık plazma glukozu (APG) ve HbA1c ölçümlerine göre belirlendi. On ikinci ay değerlendirmesi temel alınarak hastalar prediyabet/DM gelişen ve gelişmeyen olmak üzere iki gruba ayrıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 50,8±18,7 yıl olup %63,8'i kadındı. 12. ay sonunda hastaların %40,4'ünde prediyabet ve/veya yeni başlangıç DM saptandı. Demografik özellikler, vücut kitle indeksi, pankreatit etiyolojisi ve hastalık şiddeti açısından gruplar arasında anlamlı fark izlenmedi. APG açısından Prediyabet/DM gelişen ve gelişmeyen gruplar arasında başlangıçta anlamlı fark saptanmadı (p=0,543). Buna karşın APG düzeyleri Prediyabet/DM gelişen grupta, gelişmeyen gruba göre 3. ayda (Sırasıyla, 107,8 ± 16,7 mg/dL vs. 91,7 ± 8,8 mg/dL; p<0,001) ve 12. ayda (Sırasıyla, 111,4 ± 23,4 mg/dL; 96,4 ± 13,1 mg/dL; p=0,026) anlamlı olarak daha yüksekti. HbA1c değerleri başlangıçta Prediyabet/DM gelişen grupta gelişmeyen gruba göre daha yüksek düzeylerde ölçüldü (Sırasıyla, %5,71 ± 0,29; vs %5,36 ± 0,30; p=0,001) ve bu fark takip boyunca sürdü. 3.,6. ve 12. ayda HbA1c düzeyleri Prediyabet/DM gelişen grupta gelişmeyen gruba göre anlamlı olarak daha yüksek bir seyir gösterdiği izlendi. (Hepsi için p<0,001) İnsülin, C-peptid ve HOMA-IR değerleri açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Altıncı ayda yapılan hepatobilyer ultrasonografide saptanan hepatosteatoz varlığı, prediyabet/DM gelişen hastalarda gelişmeyenlere kıyasla anlamlı derecede daha sık izlenmiştir (%57,9 vs %21,4; p=0,011). Sonuç: Akut pankreatit sonrası prediyabet ve DM gelişimi azımsanmayacak sıklıkta görülmektedir. Bu bulgular, akut pankreatit geçiren hastalarda düzenli ve uzun dönem glisemik izlemin gerekliliğini desteklemektedir.