Birinci basamakta takip edilen hipertasiyon hastalarının tedaviye uyumu ve yaşam değişikliği başarısının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KOCAELİ DERİNCE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUNA ŞANLI
Danışman: Erkan ŞENGÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızın amacı hipertansif hastaların tedaviye uyum ve yaşam tarzı değişikliği konularındaki başarı durumlarını ölçmek, bu faktörlerin kan basıncı kontrolü üzerindeki etkilerini anlamak, hasta ve hekimler üzerinde bu konuda farkındalık oluşturmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışma kesitsel bir çalışma olarak planlandı. Ağustos 2019- Şubat 2020 tarihleri arasında, Kocaeli Derince Mersincik 1 no.lu Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 300 hipertansiyon tanılı hasta üzerinde, katılımcılarla karşılıklı görüşülüp anket formuyla veri toplanarak yapıldı. Hastaların kan basıncı, boy, kilo, bel çevresi ölçümleri yapıldı, varsa daha önceki biyokimya ve kan sayımı sonuçları kaydedildi, sosyodemografik özellikleri, tıbbi bilgileri ve yaşam tarzı alışkanlıklarını içeren anket soruları soruldu, en son 'hipertansif bireylerin tedaviye uyum ve yaşam tarzı değişikliği başarısı' ölçeği dolduruldu. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemlerle değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya katılan 300 hastanın yaş ortalaması 62.41±10.49 idi. Kadın ve erkeklerin yaş ortalamaları arasında anlamlı farklılık yoktu. Katılımcıların ortanca hipertansiyon süresi 10 yıl (%25=4, %75=16) idi. Katılımcıların %20'si bir, %43.3'ü iki, %28.3'ü üç, %7'si dört, %1' i beş, %0.3'ü altı antihipertansif ilaç kullanmaktaydı. Hastaların özgeçmişi değerlendirildiğinde %40.7'sinde Tip 2 diyabet, %27.7'sinde hiperlipidemi, %24.7'sinde koroner kalp hastalığı, % 5.3'ünde kronik böbrek hastalığı mevcuttu. Hastaların %53.7'sinin ailesinde yüksek tansiyon, kalp hastalığı, inme gibi hastalıklar saptandı. İlaçlarınıza hiç ara verdiğiniz veya bıraktığınız oldu mu'' sorusuna %83'ü hayır hiç ara vermedim veya bırakmadım cevabını verdi. Hastaların sadece %19'u tam olarak diyetine uyuyordu. Katılımcıların %55.3'ü hiç egzersiz yapmıyordu. Sigara kullanım durumlarına bakıldığında %17.7'si sigara kullanıyordu. Sistolik kan basınçları değerlendirildiğinde katılımcıların %44.7'sinin SKB≥140 mmHg idi. Yine, %33'ünün DKB≥90 mmHg olarak ölçüldü. Katılımcıların %52'si tedaviye rağmen hipertansif olarak bulundu. Kadınların %53.5'inin, erkeklerin % 50.6'sının kan basıncı düzeyleri hedef değerlerin üzerinde idi (≥140/90 mmHg). Kan basıncı yüksek olanların %48.7'sini kadınlar, %51.3'ünü erkekler oluşturmaktaydı, aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p=0,645). Katılımcıların %8'inin VKİ normal, %32.3'ü kilolu, %59.7'si obezdi. Kadınların ortalama VKİ 34.14±6.84 kg/m², erkeklerin 30.20±4.76kg/m² idi. Kadınlarla erkekler arasında VKİ açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardı (p=0,001). Katılımcılar ''Hipertansif bireylerin tedaviye uyum ve yaşam tarzı değişikliği başarısı'' ölçeğine göre incelendiğinde %81'i uyumluydu. Kadın ve erkekler arasında uyum açısından fark yoktu. Uyumsuz olanların %66.7'si, uyumlu olanların %48.6'sı hipertansifti. Aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı idi idi (p=0.014). Uyumlu hastaların obezite oranları anlamlı olarak daha düşüktü (p=0,047). Haftada 3 gün ve üzeri egzersiz yapan hastalar daha uyumlu bulundu (p=0.007). Hastaların kan lipid seviyeleri ile uyum durumları arasında herhangi bir ilişki saptanmadı. Sistolik ve diyastolik kan basıncı yüksek olanların, ortalama VKİ ve ortalama bel çevreleri, sistolik ve diyastolik kan basınçları normal olanlara göre anlamlı derecede yüksekti (p=0.001, p=0.001) Sonuç: Çalışmamızda ulaştığımız hipertansif bireylerin tedaviye uyum ve yaşam tarzı değişikliği başarısı oranı literatür ile uyumluydu. Uyum oranı yüksek olan hastaların kan basıncı kontrol oranları daha iyi, obezite oranları daha düşük idi. Hipertansiyon tedavisinde başarıya ulaşılabilmesi için, gerek hasta ve yakınlarının, gerekse hekim ve yardımcı sağlık personelinin, tedaviye uyum ve yaşam tarzı değişikliği konularında bilinçlendirilmesi tedavinin ana unsurlarından biridir. Anahtar kelimeler: Hipertansiyon, tedaviye uyum, yaşam tarzı değişikliği, obezite