Sigara bırakma başarısı öngörü ölçeği ile nikotin bağımlılığının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ TINAZLI
Danışman: Okcan BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Sigara, dünyada önlenebilir hastalık ve ölümlerin en önemli sebeplerinden biri olarak görülmektedir. Bu sebeple, yıllardır etkili bir sigara bıraktırma yöntemi arayışı devam etmektedir. Doğru ve etkili bir sigara bırakma süreci için, kişilerin bağımlılık düzeylerinin ve içinde bulundukları koşulların doğru bir şekilde saptanması gerekmektedir. Bunun için de, çeşitli ölçekler geliştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, sigara bıraktırma başarısı öngörü ölçeğinin (SBBÖÖ), sigara bıraktırma başarısını öngörmedeki isabetini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerine 1 Ağustos 2019 – 1 Kasım 2019 tarihleri arasında sigara bıraktırma için başvuran 18 yaş üzeri 319 gönüllü katılımcı ile prospektif (kesitsel) bir çalışma olarak planlandı. Yaş, cinsiyet, eğitim, medeni durum gibi sosyodemografik bilgiler ile SBBÖÖ, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) testi ve tedavi protokol bilgilerini içeren bir anket yüz yüze görüşme ile ilk başvuru muayenesinde yapıldı. Katılımcıların 3 aylık tedavi sonu bırakma durum tespiti yapıldı. Bulgular: Çalışma yaşları 18 ile 72 arasında değişmekte olan, 133' ü (%41,7) kadın ve 186' sı (%58,3) erkek olmak üzere toplam 319 olgu ile yapılmıştır. Olguların yaşları ortalaması 37,28 ± 10,37' dir. Günde içilen sigara sayısı 5 - 35 adet/gün arasında değişmekte olup, ortalaması 22,13 ± 8,32 ve medyanı 25 adet/gündür. FNBT skoru değerleri 0 - 10 puan arasında değişmekte olup, ortalaması 6,24 ± 2,36 puandır (medyan: 6 puan). Olguların %58,3' ünde vareniklin yöntemi kullanılırken, %41,7' sinde NRT yöntemi kullanılmaktadır. Total ölçek skoru değerleri 26 ile 50 arasında değişmekte olup, ortalaması 42,85 ± 4,58 puan (medyanı 44) olarak gözlendi. Ölçek güvenirliliği açısından Cronbach's Alpha katsayısı 0,723 bulunmuştur. Olguların %52' si sigaraya devam ederken, %48' i bırakmıştır. %53,3' ünün ölçek skor değeri 44 ve altındayken, %46,7' si 44' ün üzerindedir. Sigarayı bırakmayanların total ölçek skoru değerleri, bırakanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (p<0,001). Sigarayı bırakmayanların günlük içilen sigara sayısı değerleri, bırakanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek viii bulunmuştur (p:0,014). Sigara bırakmada kullanılan tedavi yöntemi ile sigara bırakma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p:0,046). Vareniklin kullanılan grupta NRT kullanılan gruba göre sigara bırakma oranı daha yüksektir. Sonuç: SBBÖÖ kişilerin sigara bırakma başarısını öngörmede kullanılabilir bir ölçektir. Anahtar Kelimeler: Sigara Bırakma, FNBT, SBBÖÖ