Primer akciğer kanseri veya akciğer metastazı nedeniyle kliniğimizde Stereotaktik Beden Radyoterapisi (SBRT) uygulanan hastaların tedavi sonuçlarının retrospektif olarak incelenmesi

TUĞBA ULU

Primer akciğer kanseri veya akciğer metastazı nedeniyle kliniğimizde Stereotaktik Beden Radyoterapisi (SBRT) uygulanan hastaların tedavi sonuçlarının retrospektif olarak incelenmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. ABDURRAHMAN YURTASLAN ONKOLOJİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞBA ULU

Danışman: Fatih GÖKSEL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu tez çalışmasında amacımız, erken evre KHDAK tanılı veya sınırlı sayıda (≤4) akciğerde metastazı olan hastalarda, akciğer SBRT sonuçlarımızla ilgili deneyimimizi geriye dönük olarak analiz edip literatürle karşılaştırmaktır. Gereç-Yöntem: Çalışmamıza Ocak 2010 – Aralık 2022 tarihleri arasında kliniğimizde, primer akciğer kanseri veya akciğer metastazı nedeniyle SBRT uygulanan (Cyberknife® veya helikal IMRT cihazları ile) 18 yaş ve üzerindeki erkek ve kadın toplam 256 hasta dahil edilmiştir. Hastalara ait demografik veriler, SBRT uygulanan akciğerdeki tümörün primer veya metastaz olması ve tümörün patoloji verileri, primer akciğer tümöründe hastalığın evresi, tedavi alan lezyonun yerleşimi, kontralateral lezyon olup olmadığı, PET BT'deki lezyon boyutu, lezyon saysısı, akciğere önceden uygulanmış radyoterapi olup olmadığı, uygulanan radyoterapinin doz fraksiyon şeması, hastaların tedavi öncesi performans durumları, tedavi sırasında kaydedilen gelişen yan etkiler, nüks durumları, tarihleri, ve son kontroldeki durumları, son kontrol zamanları ve gerçekleştiyse ölüm tarihleri hasta dosyalarından ve hastane veri tabanından taranarak toplanmıştır. İstatistiksel değerlendirme, IBM SPSS 25 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) paket programı kullanılarak yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi p değerinin 0,05'ten küçük eşit olması istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. 14 Bulgular: Primer akciğer kanserine SBRT uygulanmış toplam 89 hastayı incelediğimizde, medyan yaş 73, 75'i erkek (%84,2), 14'ü kadın (%15,8) iken 34'ü (%38,2) adenokanser, 33'ü (%37) skuamöz hücreli kanser, 9'u (%10,1) alt tipi bilinmeyen KHDAK tanılı iken, 13'ünün (%14,6) patolojik tanısı bulunmamaktadır. PET BT'de ≤30 (mm) lezyon boyutu olan hasta sayısı 60 (%72,3), >30 mm lezyon boyutu olan 23 (%27,7) hasta bulunmaktadır. 6 hastanın PET BT'si bulunmamaktadır. GTV medyan değere göre ≤6859 mm 3 olan 25 (%28), >6859 mm 3 olan 64 (%72) hasta vardır. GS oranları 1., 2., 3. ve 5. yıl için sırasıyla %82, %65,1, %53,8, ve %31,4 şeklinde olup, ortalama GS süresi 51,62 ay, medyan 39 aydır. Lokal kontrol süresi ortalama 66,5 aydır. LK oranları sırasıyla 1., 2., 3. ve 5. yıl için %87, %82, %74, ve %66'dır. Progresyonsuz sağkalım ortalama 26,21 aydır. Progresyonsuz sağkalım oranları 1., 2., 3. ve 5. yıl için sırasıyla %72,1, %40,1, %26,9, ve %7,6'dır. Primer hasta grubunda GS'i etkileyen parametrelerin çok değişkenli analizinde ECOG ve GTV anlamlı olarak etkili bulunmuştur. Primer hasta grubunda progresyonsuz sağkalımı etkileyen parametrelerin çok değişkenli analizinde GTV anlamlı olarak etkili bulunmuştur. Lokal kontrol üzerine anlamlı etki eden bir parametre, çok değişkenli analizde bulunmamıştır. Çalışmamızda akciğer metastazına SBRT uygulanmış toplam 167 hasta bulunmaktadır. 163 (%97,6) hastanın patolojik tanısı var iken 4 (%2,4) hastanın patoljik tanısı bulunmamaktadır. Hastaların 132'si erkek (%79), 35'i kadın (%21) olup medyan yaş 67'dir. Primer patoloji çeşitli olup, 91'i(%55,8) metastatik KHDAK, 16'sı(%9,8) rektum kanseri, 9'u(%5,5) metastatik KHAK, 6'sı(%3,7) kolon kanseri ve diğer kanserlerden oluşmaktadır. 53 (%31,7) hastada kontralateral akciğerde lezyon bulunurken, 114 (%68,3) hastada bulunmamaktadır. 143 (%85,6) hastada 1 lezyon bulunurken, 2 lezyonu olan 23 (%13,7) hasta, 3 lezyonu olan 0 (%0) hasta, 4 lezyonu olan 1 (%0,05) hasta bulunmaktadır. GS oranları 1., 2., 3. ve 5. yıl için sırasıyla %86,1, %64,9, %48,4, ve %29,8 olup ortalama GS süresi 47,2 ay, medyan 35,7 aydır. Lokal kontrol süresi ortalama 98,9 aydır. LK oranları 1., 2., 3. ve 5. yıl için sırasıyla %95, %87, %82, ve %74'tür. Progresyonsuz sağkalım ortalama 27,73 aydır. Progresyonsuz sağkalım oranları 1., 2., 3. ve 5. yıl için sırasıyla %77,1, %47, %29,4 ve %17,3'tür. Metastatik hasta grubunda GS'i etkileyen parametrelerin 15 çok değişkenli analizinde kontralateral akciğerde lezyon olması ve tedavi cihazı istatistiksel olarak anlamlı etkili bulunmuştur. Progresyonsuz sağkalım ve lokal kontrol üzerinde ise anlamlı etkili bir parametre bulunmamıştır. Sonuç: Bu retrospektif çalışmamızda, GS ve LK oranları ECOG skoru 2 olan hastalar önemli ölçüde olmasına rağmen literatüre yakındır. ECOG skoru hem tüm hasta grubunda hem de primer hasta grubunda GS'i etkileyen bir faktör olarak öne çıkmaktadır. Ek olarak ECOG, primer hastaların LK'si için de tek değişkenli analizde anlamlı olma eğilimindedir. GTV ise primer hasta grubunda hem GS hem de PFS için etkili bir faktördür. Metastatik hasta grubunda GS üzerinde tedavi cihazı ve kontralateral lezyon varlığı anlamlı etkili bulunmuştur. Sonuç olarak, SBRT'nin hem primer KHDAK hastalarında hem de metastatik hasta grubunda konforlu, akciğer yan etkisinin düşük ve etkin bir tedavi olduğunu literatürle uyumlu olarak söyleyebiliriz.