Akut iskemik inmeli hastalarda QRS fragmantasyonu sıklığının incelenmesi ve prognostik öneminin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ORKHAN KARİMOV
Danışman: İrfan ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: QRS fragmantasyonu (fQRS) elektrokardiyografide kolaylıkla değerlendirilebilen noninvaziv bir parametredir. QRS fragmantasyonu, dar QRS kompleksinde R' dalgası, R veya S dalgasında çentiklenme olarak tanımlanmıştır. QRS fragmantasyonunun yapısal kalp hastalığı olan hastalarda miyokardiyal iskemi, skar dokusu veya fibrosis ile ilişkili olduğu belirtilmiştir. Miyokardiyal skar dokusunu saptamakla beraber, kardiak sarkoidoz, aritmojenik sağ ventrikül displazisi, akut koroner sendrom, Brugada sendromu ve edinilmiş uzun QT sendromu gibi çeşitli kardiak hastalıklarda yüksek riskli hastaları tespit etmek için kullanışlı olduğu da saptanmıştır. Bildiğimiz kadarıyla, fQRS'in akut iskemik inmeli hastalarda sıklığı ve prognostik önemi daha önce araştırılmamıştır. Çalışmamızın amacı akut iskemik inme hastalarında QRS fragmantasyonunun sıklığı ve prognostik öneminin saptanmasıdır. Gereç ve yöntem: Ocak 2018 ve Aralık 2018 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bağcılar Eğitim ve Araştırma hastanesine acil servisine başvuran ve akut iskemik inme tanısı ile nöroloji kliniğinde yatmakta olan ardışık 150 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma ileri yönelik gözlemsel kesitsel bir çalışma olarak planlanmıştır. Çalışmada hastaların başvurudan itibaren ilk 24 saat içinde, 10 mm/mV standardında ve 25 mm/sn hızında çekilen 12 kanallı EKG'leri incelenmiş ve fQRS mevcudiyeti kaydedilmiştir. Hastalarda prognostik değerlendirme için yatış esnasında NIHSS (National Institute of Health Stroke Scale) skoru hesaplanmış ve bu skor ile fQRS arasındaki ilişki incelenmiştir. Bulgular: Çalışmaya alınan 150 hastanın yaş ortalaması 67.46 ± 13.01 olup, kadın cinsiyet sıklığı 80 (%54) erkeklere göre daha fazla bulundu.104 (%69) hastada hipertanisyon (HT), 57 (%38) hastada diyabet (DM),75 (%50) hastada hiperlipidemi (HL) saptandı. EKG özelliklerine bakıldığında hastaların büyük çoğunluğunda sinüs ritmi (%88) mevcuttu. 70 (%46) hastada fQRS, 52 (%34) hastada T negatifliği, 32 (%21) hastada uzun QT, 25 (%16) hastada ST depresyonu ve 5 (%3) hastada ise patolojik Q dalgası izlendi. Daha sonra hastalar fQRS (+) olan ve olmayanlar olarak 2 gruba ayrıldı. Gruplar arasında cinsiyet, HT, DM, sigara kullanımı ve MRI'da iskemi lokalizasyonu açısındandan fark saptanmadı. Benzer şekilde grupların yaş, nabız dakika sayısı ve QTd mesafeleri benzer izlendi. NİHSS değerleri fQRS (+) olan grupta, fQRS (-) gruba göre istatistiksel olarak daha fazla bulundu (7(4-9)- 4(2-5), p: 0.012). Cox regresyon analizi ile mortalite gelişimini ön gördüğü düşünülen parametreler univariate ve multivariate analizler ile değerlendirildi. Univariate analizde yaş, cinsiyet, fQRS, NİHSS, HT, DM, QTd mesafesi ve MRI da etkilenmiş iskemik bölge değerlendirildi. Univariate analizde istatistiksel olarak anlamlı çıkan yaş, fQRS ve NİHSS parametreleri multivariate analizde tekrar değerlendirildi. Yaş, fQRS ve NİHSS parametreleri mortalite gelişimini ön görmede sırasıyla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bağımsız prediktörler olarak saptandı (Yaş, OR:1.051; p: 0.012; fQRS, OR:0.252; p: 0.017; NİHSS, OR:1.165; p<0.001). ROC analizinde, NİHSS skoru 5.5 eşik değeri ile %68 sensitivite ve %73 spesifiteyle mortalite gelişimini tahmin ettiği bulundu. Ortalama bir yıllık takip sonunda 150 hastadan 22 tanesinin öldüğü, bunlardan 18 (%26) tanesinin fQRS (+) olan grupta, 4 (%5) tanesinin ise fQRS olmayan grupta gerçekleştiği saptanmış olup, istatistiksel olarak da ileri derecede anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Sonuç: fQRS'in kardiyovasküler hastalıklardaki rolü iyi bilinmesine rağmen, iskemik inmeli hastalardaki önemi bilinmemektedir. Çalışmamızda bilinen İngilizce tıbbi literatürde daha önce hiç araştırılmamış olan akut iskemik inme hastalarında EKG'de fQRS sıklığı %46 olarak saptanmış olup, fQRS'in mortalite açısından bağımsız bir öngördürücü olduğu bulunmuştur. EKG'de fQRS saptanması iskemik inme hastalarında ölümleri tahmin etmek için hızlı ve kolay bir EKG parametresi olarak kullanılabilir. Bununla birlikte fQRS'in inme hastalarındaki önemini anlamak için daha geniş ölçekli çalışmalara ihtiyaç vardır.