İnmeli hastalarda distal femoral kıkırdak ve kuadriseps kas kalınlığının fonksiyonel durum ve sarkopeni ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET KÖKSAL
Danışman: Havva TALAY ÇALIŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: İnmeli hastalarda distal femoral kıkırdak ve kuadriseps kalınlıklarının paretik olan ve paretik olmayan ekstremitede azaldığı bilinmektedir. İnme ilişkili sarkopeni ise yaygın tutuluma bağlı her iki alt ekstremite dâhil tüm vücudu etkiler. İstemli hareket ve ambulasyonun olduğu inmeli hastalarda eklem kıkırdağı, kas kütlesi ve sarkopeni ile fonksiyonel durum arasındaki ilişki net değildir. Bu çalışmanın amacı, istemli hareketi olan ambulatuvar inmeli hastalarda distal femoral kıkırdak ve kuadriseps kalınlıklarının fonksiyonel durum ve sarkopeni varlığı ile ilişkisini göstermekti. Gereç ve Yöntem: Serebrovasküler hastalık kaynaklı inme tanısı almış olan, istemli hareket başlamış olan, motor iyileşmenin Brunnstrom Evrelemesine göre 3 ve üzeri olan, 48 hasta bu kesitsel çalışmaya dahil edildi. Bilateral distal femoral kıkırdak kalınlığı ve kuadriseps femoris (rektus femoris+vastus intermedius) kalınlığı ölçümü ultrasonografi ile yapıldı. Ayrıca hastalarda SARC-F anketi, el kavrama kuvveti, Dual enerji X-ışını absorpsiyometri (DXA) ile kas kütlesi ölçümü, Kısa fiziksel performans bataryası (KFPB) testleri yapılarak sarkopeni varlığı The European Working Group on Sarcopenia in Older People-2 (EWGSOP-2) kriterlerine göre değerlendirildi. Hastaların Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FBÖ), Fonksiyonel Ambulasyon Skalası (FAS), Barthel İndeksi ve Modifiye Ashwort skalası (MAS) değerlendirildi. Bulgular: Distal femoral kıkırdak ve kuadriseps kas kalınlıkları ortalaması paretik ekstremitede non-paretik tarafa göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha inceydi (p değerleri sırasıyla p=0,001, p=0,001, p=0,001, p=0,001, p=0,001, p=0,001). Hastaların 23'ünde (%47,9) sarkopeni saptandı. Sarkopenisi olan ve olmayan hastaların yaş, cinsiyet, inme etyoloji, etkilenen taraf dahil demografik verileri birbirine benzerdi. Sarkopenisi olan grupta hem paretik hem de non-paretik taraf ortalama kuadriseps kas kalınlığı sarkopenisi olmayan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı inceydi (p değerleri sırasıyla p=0,001, p=0,010). Sarkopenisi olan ve olmayan viii hastaların distal femoral kıkırdak ölçümleri arasında fark yoktu (p değerleri sırasıyla p=0,773, p=0,421, p=0,910, p=0,773, p=0,302, p=0,861). Sarkopenisi olan grupta FBÖ, FAS, Barthel indeksi skorları anlamlı olarak daha düşüktü (p değerleri sırasıyla p=0,027, p=0,005, p=0,043). Tüm hastalarda paretik ve non-paretik taraf kuadriseps kas kalınlık değerleri ile VKİ, FBÖ, Barthel indeksi, ASMI, el kavrama kuvveti ve KFPB skorları arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon mevcuttu. Paretik taraf interkondiler kıkırdak kalınlık ölçüm değeri sadece yaş ile negatif yönde korele idi. Sonuç: İstemli hareket paterni olan ambule inme hastalarında distal femoral kıkırdak ve kuadriseps kas kalınlıkları paretik tarafta paretik olmayan tarafa göre daha inceydi. İnmeli hastaların %47,9'unda sarkopeni saptandı. İnme ilişkili sarkopeni varlığında hem non-paretik hem de paretik taraf kuadriseps kas kalınlığı; sarkopenisi olmayanlara göre daha düşük iken distal femoral kıkırdak kalınlığı ölçümleri arasında fark yoktu. Kuadriseps kas kalınlığı fonksiyonel durum ile pozitif yönde anlamlı ilişkiliydi. Ayrıca distal femoral kıkırdak kalınlığı fonksiyonel durum ile ilişkili değildi. Bu bulgular distal femoral kıkırdak kalınlıklarının paretik ekstremitede kaybolan kas fonksiyonuna bağlı değil nörojenik mekanizmalara bağlı değiştiğini düşündürmektedir.