Pelvik organ prolapsusu olan kadınlar için geliştirilen izleme dayalı hemşirelik bakım protokolünün yaşam kalitesi ve cinsel fonksiyonlar üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZLI ÖZBEK
Danışman: Gülşah KÖK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, pelvik organ prolapsusu olan kadınlar için hastanede perioperatif dönem ile taburculuk sonrası evde bakım süreçlerine yönelik izleme dayalı geliştirilen hemşirelik bakım protokolünün, kadınların pelvik organ prolapsusu semptomlarına, yaşam kaliteleri ile cinsel fonksiyonlarına olan etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma randomize kontrollü müdahale çalışması olup, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğinde 15.10.2023-15.06.2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini pelvik organ prolapsusu nedeniyle ameliyat olan ve dahil edilme kriterlerine uyan 54 müdahale grubu, 52 kontrol grubu olmak üzere toplam 106 kadın oluşturmuştur. Çalışmaya dahil olan kadınlara ilk görüşmede Tanıtıcı Özellikler Formu, Prolapsus Yaşam Kalitesi Ölçeği, Pelvik Organ Prolapsusu Semptom Skoru, Pelvik Organ Prolapsusu/Üriner İnkontinans Cinsel Fonksiyon Sorgulama Formu, Preoperatif Dönem Hasta Değerlendirme Formu ve Pelvik Organ Prolapsusu Hemşirelik Tanıları Listesi uygulanmıştır. Müdahale grubundaki kadınlara Preoperatif Dönem ve Taburculuk Sonrası Evde İzleme Yönelik Eğitim Videoları ile eğitim verilmiş ve taburculuk sonrası 2. hafta (1. izlem), 6. hafta (2. izlem), 3. ay (3. izlem) ve 6. ayda (4. izlem) görüşmeler yapılmıştır. Kontrol grubundaki kadınlar perioperatif rutin hemşirelik bakımı almışlardır. Taburculuk sonrası 2. hafta (1. izlem), 6. hafta (2. izlem), 3. ay (3. izlem) ve 6. ayda (4. izlem) izlem görüşmeleri yapılmıştır. Son izlem olan 6. Ayda (4. İzlem) her iki gruba da Prolapsus Yaşam Kalitesi Ölçeği, Pelvik Organ Prolapsusu Semptom Skoru, Pelvik Organ Prolapsusu/Üriner İnkontinans Cinsel Fonksiyon Sorgulama Formu, Taburculuk Sonrası Hasta Değerlendirme Formu ve Pelvik Organ Prolapsusu Hemşirelik Tanıları Listesi ve Memnuniyet Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde frekans, yüzde ve tanımlayıcı istatistikler, normallik analiz testleri, Ki-kare Bağımsızlık Testi, Fisher'in Kesin Testi, Independet Sample t-testi, Mann Whitney U testi, Paired Sample t testi, Friedman Testi, Bonferroni düzeltmeli Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Bulgular: Preoperatif dönemde (Müdahale Öncesi) müdahale ve kontrol grubunun sosyodemografik, tıbbi ve obstetrik özellikleri, bilgi durumları, yaşam kalitesi, semptom skoru ve cinsel fonksiyon puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. (p>0,05). Hastanedeki bakım sürecinde her iki grup için belirlenen hemşirelik tanıları sıklıkla "Bilgi eksikliği (müdahale: %100; kontrol: %96,2); Üriner İnkontinans (müdahala: %94,4; kontrol: %96,2) ve Etkisiz Cinsel Örüntüdür (müdahale: %96,3; kontrol: %98,1). İzleme dayalı hemşirelik bakım protokolü uygulanan müdahale grubunun, taburculuk sonrası 2. hafta (1. izlem), 6. hafta (2. izlem), 3. ay (3. izlem) ve 6. ayda (4. izlem) yaşam kalitesi alt boyutlarından Genel Sağlık Algısı, Prolapsus Etkisi, Rol Sınırlılıkları, Kişisel İlişkiler, Duygular, Uyku/Enerji ve Şiddet Oranı alt boyut puan ortalamalarının kontrol grubuna göre daha düşük bulunmuştur (p<0,001). Altıncı ayda (4. izlem) izleme dayalı hemşirelik bakım protokolü uygulanan müdahale grubu ile kontrol grubunun cinsel fonksiyon ortalama puanları ve semptom skoru ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,001). Müdahale grubunun memnuniyet puan ortalamasının kontrol grubuna göre daha yüksek saptanmıştır (p<0,001). Evde bakım sürecinin son izlemi olan 4. izlemde (6. ay) hemşirelik tanıları belirlenme oranlarında azalma olduğu, ancak kontrol grubunda, "Bilgi Eksikliği" hemşirelik tanısının yüksek oranda (%96) devam ettiği saptanmıştır. Sonuç: Çalışmada, POP'lu kadınların perioperatif ve evde bakım süreçlerinde uygulanan izleme dayalı hemşirelik bakım protokolünün, müdahale grubundaki kadınların POP'a yönelik yaşam kalitelerini ve cinsel fonksiyonlarını artırmada etkili olduğu değerlendirilmiştir. Bu bakım protokolünün, POP'a yönelik hemşirelik girişimler kalitesini artırmada faydalı olabileceği öngörülmektedir. Sonuç olarak, mevcut uygulama standartlarını ilerletmek amacıyla protokolün klinik ortamlarda benimsenmesi ve uygulanması önerilmektedir.