Eşcinsel ve biseksüel erkeklerde deneyimlenen ayrımcılık ve içselleştirilmiş homofobi düzeyinin sosyal anksiyete düzeyi, benlik saygısı ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK YAĞCI
Danışman: Filiz İZCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Cinsel yönelim bakımından azınlık olan gruplar, genel popülasyonun maruz kaldığı stresörlerin yanı sıra kendine özgü stresörlere maruz kalmaktadırlar. Cinsel yönelim bakımından azınlık olan gruplarda ayrımcılık, damgalanma, ön yargı ve şiddet gibi olumsuz yaşantılar heteroseksüellere göre daha fazla görülmekte ve ruhsal sağlığı olumsuz yönde etkilemektedir. Bu olumsuz yaşantılar doğrudan ruhsal sağlığı olumsuz etkiledikleri gibi, bunların sonucunda ortaya çıkan algılanan ayrımcılık, kendini damlama ve içselleştirilmiş homofobi gibi azınlık stres faktörleri ruhsal sağlık üzerinde olumsuz etkiler göstermektedir. Birçok ruhsal hastalık gibi sosyal anksiyete ile de ilişkili olan dış ve iç azınlık stresörleri, benlik saygısı ve yaşam kalitesi ile de ilişkilidir. Neden olduğu sonuçların iyi anlaşılabilmesi için azınlık stres faktörlerinin de iyi anlaşılması gerekmektedir. Bu çalışmada eşcinsel ve biseksüel erkeklerde deneyimlenen ayrımcılık ve içselleştirilmiş homofobinin, sosyal anksiyete, benlik saygısı ve yaşam kalitesi ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmaya kendini eşcinsel veya biseksüel olarak tanımlayan 85 katılımcı dahil edilmiştir. Çalışma kesitsel ve tanımlayıcı özelliktedir ve katılımcılara kartopu yöntemi ile ulaşılmıştır. Katılımcılara araştırmacı tarafından hazırlanan ve deneyimlenen ayrımcılık sorularını da içeren sosyodemografik ve klinik veri formu, İçselleştirilmiş Homofobi Ölçeği (İHÖ), Libowitz Sosyal Anksiyete Ölçeği (LSAÖ), Sosyal Etkileşim Kaygısı Ölçeği (SEKÖ), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği RBSÖ), Dünya Sağlik Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kisa Formu Türkçe Sürümü (WHOQOL-BREF TR) uygulanmıştır. Örneklemde deneyimlenen ayrımcılığın ve içselleştirilmiş homofobinin, sosyal anksiyete, benlik saygısı ve yaşam kalitesi ile ilişkisine ayrı ayrı bakılmıştır. Bulgular: Katılımcıların en az bir alanda yaşam boyu cinsel yönelim temelli ayrımcılığa maruz kaldığı görüldü. Eşcinsel ve biseksüel erkekler arasında sadece sosyal etkileşim kaygısı puanı bakımından farklılık görüldü. Psikiyatrik tanı varlığına göre sadece benlik saygısı puanında farklılık görülürken, psikolojik destek alma bakımından sadece deneyimlenen ayrımcılık puanında farklılık saptandı. İntihar girişimi varlığına göre karşılaştırmada deneyimlenen ayrımcılık, içselleştirilmiş homofobi ve yaşam kalitesi parametrelerinde anlamlı farklılık görüldü. Deneyimlenen ayrımcılık ile sosyal anksiyete düzeyleri arasında aynı yönlü anlamlı ilişki tespit edilirken benlik saygısı ile ters yönlü ilişki tespit edildi. İçselleştirilmiş homofobi ve sosyal anksiyete düzeyleri arasında aynı yönlü ilişki saptanırken, benlik saygısı ile ters yönlü bir ilişki saptandı. Deneyimlenen ayrımcılık ve içselleştirilmiş homofobinin her ikisinin de yaşam kalitesi ile ters yönlü bir ilişki içinde olduğu saptandı. Sonuç: Çalışmamızda eşcinsel ve biseksüel erkeklerde deneyimlenen ayrımcılık ile sosyal anksiyete düzeyi arasında pozitif, benlik saygısının ve yaşam kalitesi ile negatif ilişkili olduğu; aynı şekilde içselleştirilmiş homofobi düzeyi ile sosyal anksiyete düzeyinin arasında pozitif, benlik saygısı ve yaşam kalitesi arasında negatif ilişki olduğu bulunmuştur ve tartışılmıştır. Bu sonuçlar değerlendirildiğinde ruh sağlığı kliniklerinde ve uygulamalarında, psikolojik destek sürecinde, koruyucu ruh sağlığı uygulamalarında ve geliştirilecek politikalarda cinsel yönelim açısından azınlık olan eşcinsel ve biseksüel erkekler değerlendirilirken ayrımcılık deneyimlerinin ve olumsuz ruhsal sonuçlarının göz önünde bulundurulması gerektiği anlaşılmaktadır.