Talamokortikal projeksiyonların mikroşirurjikal incelenmesi: Kadavra tabanlı ak madde diseksiyon çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAFİYE ŞANLIER
Danışman: Okan TÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Talamus, diensefalonun bir parçası olan ve insan fizyolojisinde duyusal iletim (olfaktör sistem hariç), motor koordinasyon, bilinç ve uyanıklığın düzenlenmesi gibi birçok işlevi olan ve çok sayıda çekirdekten oluşan bir nükleer komplekstir. Motor, limbik, bilişsel ve otonom ağlarla kurduğu yoğun bağlantılar nedeniyle, talamokortikal projeksiyonların üç boyutlu anatomisinin aydınlatılması hem nöroşirürjikal planlama hem de ileri nörogörüntüleme yorumları için kritik önemdedir. Bu çalışmanın amacı, talamokortikal projeksiyonların üç boyutlu anatomisini insan kadavrasında fiber diseksiyon yöntemiyle ortaya koymak, bu projeksiyonların komşu anatomik yapılarla ilişkisini ve topografisini tanımlamak, talamokortikal projeksiyonların sınıflamasını literatür çerçevesinde tartışmak ve diseksiyon bulgularıyla uyumlu, cerrahi ve görüntüleme odaklı yeni bir sınıflama çerçevesi önermektir. Böylece hem nöroşirurjik planlama hem nörogörüntüleme yorumlamalarında anatomik bir rehberlik sağlamayı amaçlıyoruz. Gereç ve Yöntem: Bu gözlemsel anatomik çalışma, Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroanatomi Laboratuvarı'nda (KUNA) formalinle fikse edilmiş, iki hafta süreyle dondurulmuş bir adet sefal kadavrada her iki hemisfer üzerinde gerçekleştirildi. Diseksiyonlar mikroskop eşliğinde cerrahi aletler ile Klingler tekniğine uygun şekilde yürütüldü ve spesmen diseksiyonlar arasında %70'lik etil alkol içerisinde muhafaza edildi. Çalışmanın diseksiyon aşaması, önce lateralden mediale, ardından medialden laterale doğru planlandı. Diseksiyon boyunca, talamik projeksiyon yolları detaylı olarak izlendi ve tanımlandı. Anatomik yapıların üç boyutlu fotografik dökümantasyonu yapıldı, diğer majör ak madde lifleri ile topografik ilişkisi karşılaştırıldı. Anatomik diseksiyonlar, majör beyaz madde demetlerinin üç boyutlu seyirlerini tanımlamak amacıyla difüzyon MRG traktografisiyle desteklenmiştir. Analizler, Human Connectome Project verileri kullanılarak q-space difeomorfik rekonstrüksiyon (QSDR) yöntemiyle yapılmış ve DSI Studio yazılımında uzman tanımlı ROI'lerle doğrulanmıştır. Buna paralel olarak sınıflama terminolojisi literatür eşliğinde derlenerek diseksiyon bulgularıyla eşleştirildi ve multiaksiyel bir sınıflama matrisi geliştirildi. Bulgular: Talamusun kortekse uzanan projeksiyonları önce lateralden medyale, daha sonra medyalden laterale yapılan diseksiyonlarla katmanlı bir biçimde ortaya konuldu. Diseksiyonla talamik projeksiyonların kortikal hedeflere uzanımı ve internal kapsül segmentleriyle ilişkisi ve diğer ak madde lifleri ile olan ilişkileri gösterildi. Talamokortikal radyasyonlar, internal kapsül ve çevresindeki derin yapıların komşuluğunda izlendi. Koridor-temelli haritalamada; anterior ve genual koridorlar düzeyinde talamik liflerin internal kapsül segmentleriyle ilişkileri cerrahi açıdan izlenebilir biçimde ortaya kondu; posterior–retrolentiküler koridorda optik radyasyonların seyri ve komşulukları sistematikleştirildi; sublentiküler koridorda işitsel ve limbik talamik projeksiyonların temporal derin ak madde demetleriyle topografik ilişkileri tanımlandı. DTI ve diseksiyon bulguları göz önünde bulundurularak talamokortikal radyasyonları beşe ayıran multiaksiyel koridor temelli yeni bir taksonomi önerildi. Sonuç: Bu çalışma, talamokortikal projeksiyonların üç boyutlu topografik anatomisini fiber diseksiyon yöntemiyle doğrudan göstermiş, literatürdeki sınıflamalardaki belirsizlikleri tartışarak diseksiyon ve traktografi bulgularıyla uyumlu kapsül temelli multiaksiyel bir çerçeveyle sadeleştirmiştir. Önerdiğimiz "koridor–hedef" temelli yeni şema, terminolojik standartlaşmayı destekleyerek eğitim, raporlama ve nöroşirürjikal planlama süreçlerinde uygulanabilir bir referans sunabilir. Diseksiyon bulguları talamusa yönelik cerrahi yaklaşımların planlanmasında ve DTI gibi ileri nörogörüntüleme tekniklerinin yorumlanmasında katkı sağlayabilir.