Bir eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı nüfusta ebeveynlerin çocukluk çağı aşılamalarında aşı tereddütü ve reddini etkileyen faktörlerin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE SÜRMELİ
Danışman: Hilal ÖZKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada bir eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı nüfusta ebeveynlerin çocukluk çağı aşılamaları ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarının incelenmesi, aşı tereddütü ve reddine sebep olan faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki çalışma Kasım 2023-Aralık 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'ne bağlı Ömer Dağ Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran ebeveynler oluştururken örneklemini veri toplama tarihleri arasında araştırmayı kabul eden (n=264) ebeveynler oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında sosyodemografik özellikleri ve aşı ile ilgili bilgileri içeren Sosyodemografik Bilgi Formu, Aşı Tereddüt Ölçeği ve Aşı Karşıtlık Ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Aşı tereddütü olan ebeveynlerin yaş ortalaması 27,54±6,16, aşı karşıtı olan ebeveynlerin yaş ortalaması 28,66±6,88 yıl idi. Aşı tereddütü olan ebeveynlerin aşı yaptırmama/eksik yaptırma nedenlerinde; ilk üç sırada "çocukta allerji öyküsü bulunması (%58,6)", "içeriği bilmeme (%49,6)" ve "içeriğine güvenmeme (%44,1)" yer almaktadır. Görüşme yapılan ebeveyn, ebeveyn yaşı, ebeveyn eğitim durumu, ebeveyn mesleği, aylık gelir durumu, sosyal güvence, aile yapısı, çocuk sayısı ile Aşı Tereddüt Ölçeği toplam puanı ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). Aşı karşıtı olan ebeveynlerin aşı yaptırmama nedenlerinde; ilk üç sırada "içeriğine güvenmeme (%73,)", "içeriği bilmeme (%61,3)" ve "çocukta allerji öyküsü bulunması (%54,6)" yer almaktadır. Ebeveynlerin yaşı, aylık gelir durumu, sosyal güvence, aile yapısı ile Aşı Karşıtlık Ölçeği toplam puanı ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,05). Araştırmaya katılan ebeveynlerin yaşı, eğitim düzeyi ile aşı yararı ve koruyucu değeri toplam puanı ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunduğu saptanmıştır. Ebeveynlerin gelir durumu, sosyal güvence, aile yapısı ile aşı karşıtlığı alt boyut puanı ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,05). Ebeveynlerin gelir durumu, sosyal güvence durumu ile aşı olmamak için çözümler alt boyutu puanı ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,05). Sonuç: Araştırma sonuçlarına göre ebeveynlerin aşı tereddütü ve aşı karşıtlığı hakkında aşının yan etkileri, güvenirliği, etkinliği ve gerekliliği konusunda kaygılarının giderilmesi gerektiği ve sağlık profesyonellerinin bu konuyu önemle ele alması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Aşı, Aşı Tereddütü, Aşı Karşıtlığı, Ebeveyn