Çocukluk çağı obezitesinin glomerüler filtrasyon hızı ve proteinüriye etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURÇAK AKAR
Danışman: Ebru YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dünya üzerinde bir salgın haline gelen obezitenin çocukluk çağında da görülme sıklığı giderek artmaktadır. Obezitenin getirdiği sorunlar arasında böbrek üzerine olan olumsuz etkiler son dönemde daha çok dikkat çekmeye başlamıştır. Obez çocuklarda normal kilolu çocuklara göre glomerüler filtrasyon hızında ve idrarda albumin atılımında artış olduğuna dair yapılan çalışmalar bulunmaktadır. Ayrıca obez çocuklarda hipertansiyon, dislipidemi, bozulmuş glukoz toleransı gibi metabolik sendromun komponentleri de proteinüri ile ilişkilendirilmiştir. Çalışmamızda vücut kitle indeksi (VKI) 95 persantilin üzerinde olan ek hastalığı olmayan çocuklarda obezitenin glomerüler filtrasyon hızı ve proteinüri üzerine etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya katılan obez çocuklarda hipertansiyon, dislipidemi, bozulmuş glukoz toleransı gibi metabolik komponentlerin gelişip gelişmediği ve bunların glomerüler filtrasyon hızı ve proteinüriye etkisi ikincil amaç olarak belirlenmiştir. Gereç-Yöntem: Araştırma olgu-kontrol çalışmasıdır. S.B.Ü. Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Nefroloji ve Endokrinoloji polikliniğine Ocak 2018- Şubat 2020 tarihleri arasında başvuran 6-18 yaş aralığında 221 obez ve 6-18 yaş aralığındaki rutin sağlık kontrollerinde pediatri polikliğine başvuran 100 sağlıklı çocuğun polikinik verileri incelenerek retrospektif olarak yapılmıştır. Olguların antropometrik ölçümleri kaydedilerek normogramlara göre değerlendirildi. Obezite tetkiklerinde rutin kan (açlık kan şekeri, böbrek fonksiyon testleri, açlık insülin, lipit profili), spot idrar (kreatinin, mikroprotein, mikroalbumin), batın ultrasonografi; sağlıklı çocuklarda rutin kan (açlık kan şekeri, böbrek fonksiyon testleri), spot idrar (kreatinin, mikroprotein, mikroalbumin) tetkikleri sistemden tarandı. Schwartz Formülüne göre e-GFR hesaplandı. Ultrasonografik olarak karaciğerde yağlanma durumu değerlendirildi. Obezitenin hiperfiltrasyon, mikroalbuminüri ve mikroproteinüri gelişimine etkili olup olmadığı irdelendi. Ayrıca obezitenin kardiyovasküler komplikasyonlarının mikroalbuminüri gelişimi ve glomerüler filtrasyon hızına etkisi değerlendirildi. Bulgular: Değerlendirmelerimiz sonucunda glomerüler filtrasyon hızı kontrol grubuna göre obez hasta grubunda daha yüksek saptanmış olup istatistiksel olarak anlamlı bulundu(p=0.001). Obezlerin içinde 16 (%7,3) olguda hiperfiltrasyon saptandı. Obez olgularda görülen hiperfiltrasyon kontrol grubuyla karşılaştırıldığında anlamlı saptandı(p=0.021). Obez hastaların 19 (%8,6)'unda, kontrol grubunda ise 2 (%2) çocukta mikroalbuminüri görüldü. Obez grupta mikroalbuminüri gelişimi anlamlı bulundu(p=0.049). 221 obez çocuk içinde 95 çocukta (%43) hipertansiyon,16 çocukta (%7,3) hiperfiltrasyon, 19 çocukta (%8,59) mikroalbuminüri, 35 çocukta (%15,8) yüksek kolesterol düzeyi, 72 çocukta (%32,6) yüksek trigliserit düzeyi, 13 çocukta (%5,8) yüksek LDL düzeyi, 31 çocukta (%14,1) düşük HDL seviyesi, 124 çocukta (%56,1) insülin direnci, 40 çocukta (%25,2) metabolik sendrom ve 89 çocukta (%44,9) hepatosteatoz saptandı. Mikroalbuminürili obez çocuklarda insülin direnci gelişimi (%78,9'a karşı %53,9; p=0.036) normoalbuminürili çocuklara göre yüksek bulundu(p=0.036). Mikroalbuminürik grupta açlık insülin değeri ve Homa–IR değerleri yüksekliği istatistiksel olarak anlamlı bulundu(sırayla p=0.010, p=0.010). Mikroalbuminürili obez çocuklarda dislipidemi (%31,5'a karşı %42,5; p=0.353), hiperkolesterolemi (%21'e karşı %15,3; p=0.515), yüksek trigliseridemi (%31,5'a karşı %32,6; p=0,922), yüksek LDL (%10,5'a karşı %5,4; p=0.309), düşük HDL (%15,7'e karşı %13,6; p=0.736), metabolik sendrom (%26,3'e karşı %17,3; p=0.552) ve hepatosteatoz varlığı (%42'e karşı %40; p=0.672) normoalbuminürili obez çocuklara göre istatistiksel fark göstermedi. Mikroalbuminürik grupta trigliserit yüksekliği istatistiksel olarak anlamlı çıkmasa da mikroalbuminüri gelişen obezlerin daha yüksek trigliserit düzeyine sahip olduğu görülmektedir (p= 0.071). İnsülin direnci gelişiminin glomerüler filtrasyon hızına etkili olmadığı bulundu(p =0.792). Metabolik sendrom gelişen obezlerle, gelişmeyen grup arasında glomerüler filtrasyon hızı arasında fark görülmemiştir (p= 0.649). Sonuç: Obezitenin böbrek fonksiyonlarından olan glomerüler filtrasyon hızına etkisi ve proteinüri gelişimini değerlendirdiğimiz çalışmamızda, glomerüler filtrasyon hızının obezitede kompanzatuar mekanizmayla arttığını bulduk. Obeziteye bağlı böbrek hasarının erken belirteci olarak mikroalbuminüri kullanılabilir. Bu sebeple, spot idrarda mikroalbuminüri tayininin obez çocuklarda rutin idrar tetkikleri arasına girmesi gerektiğini düşüyoruz. Özellikle insülin direnci gelişen obez çocukların nefrolojik açıdan sıkı takip edilmesi gerektiği kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler: Çocukluk çağı obezitesi, hiperfiltrasyon, mikroalbuminüri