Acil serviste akut koroner sendrom (AKS) tanısı konulan hastalarda serum MMP-9 düzeyinin değerlendirilmesi

GÜLAY ÖZFİDAN

Acil serviste akut koroner sendrom (AKS) tanısı konulan hastalarda serum MMP-9 düzeyinin değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, DİYARBAKIR GAZİ YAŞARGİL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLAY ÖZFİDAN

Danışman: Songül DOĞAN ARAÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve Amaç: Bu çalışmamızda acil serviste göğüs ağrısı şikayeti ile başvuran, non ST elevasyonlu miyokard enfarktüsü (NSTEMI) ve unstabile anjina pectoris (USAP) düşünülen hastalarda ayırıcı tanı açısından Matriks metalloproteinaz-9 (MMP-9) düzeyinin tanısal değerliliğini saptaması ile ayırıcı tanıda altın standart olarak kullanılan Kardiyak troponin (cTn) ile ilişkisini incelemeyi ve akut koroner sendrom (AKS)'un erken evresinde tanı konulmasını planladık. Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi'nden tez onayı alındıktan sonra Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi acil tıp kliniğine 2023-2024 arası göğüs ağrısı şikayeti ile başvurup takip sonrası AKS düşünülen hastalardan NSTEMI ve USAP tanısı almış hasta grubu ve kardiyak nedenli olmayan göğüs ağrısı ile sonuçlan hastalar kontrol grubunu oluşturmak üzere 3 grup çalışmamızda oluşturuldu. Bulgular: Çalışmaya katılan 162 hastadan 66'sı kontrol grubunda 96'sı hasta grubunda olmak üzere kontrol grubunda 39'u kadın 27'si erkek, hasta grubunda 36'sı kadın 60'ı erkekti. Hasta grubunda 68'i NSTEMI, 28'i USAP olmak üzere NSTEMI hastaların 26'sı kadın 42'si erkek, USAP hastaların 10'u kadın 18'i erkekti. Kontrol grubunda yaşları 19-86 yıl arasında olan hastaların yaş ortalaması 46,55±16,96 yıl, hasta grubunda ise 64,39±11,75 yıl,.NSTEMI hastalarında 30-87 yıl arasındaki ortalama yaş 65,22±11,85 yıl, USAP hastalarında 27-84 yıl arasındaki ortalama yaş 62,36±11,46 yıl olarak hesaplandı. Çalışmaya katılan hastalar klinik ve laboratuvar özellikleri açısından incelendiğinde kontrol ve hasta grubu arasında cinsiyet, yaş, komorbidite, HT, DM, KAH - İKH ile ACEİ, BB, KKB ve statin ilaç kullanım öyküsü ve CRP (C-reaktif protein), CK(Kreatin kinaz), LDH(Laktat dehidrojenaz), glukoz ve 1.troponin değerleri açısından incelendiğinde hasta ile kontrol grubu arasında anlamlı farklılık mevcuttu (sırasıyla p= 0,007 , p<0,001, p=0,01 , p<0,001 , p<0,001 , p=0,031 , p<0,001 , p<0,001 , p<0,001 , p<0,001 , p<0,001 ve p<0,001 , p<0,001 ,p<0,001 , p=<0,04 , p<0,001). Sigara, KBH, diğer komorbiditelerde ve MMP-9 düzey değeri açısından anlamlı fark izlenmedi (sırasıyla p= 0,478 , p= 0,242 , p= 0,103 , p=0,098). Hasta grubunda NSTEMI ile USAP tanısı alan hastalar arasında cinsiyet, yaş, komorbidite, HT, DM, KAH- İKH ile ACEİ, BB, KKB ve statin ilaç kullanım öyküsü, sigara, KBH ve diğer komorbiditelerde anlamlı fark izlenmedi (sırasıyla p=0,817 , p=0,28 , p=0,904 , p=0,125 , p=0,241 , p=0,51 , p=0,193 , p=0,064 , p=0,289 , p=0,064 , p= 0,079 , p= 0,176 , p= 0,308 ). CRP, CK, LDH, glukoz, 1.troponin değerleri açısından incelendiğinde hasta ile kontrol grubu arasında anlamlı farklılık mevcuttu (p=0,003 , p=0,012 , p=0,029 , p=0,04 , p<0,001 ). CRP ortalama değeri kontrol grubunda 2,0 (2-78)mg/L, hasta grubunda 9,5 (2-113) mg/L, NSTEMI hastalarında 13,0 (2-113)mg/L, USAP hastalarında 6,5 (2-59)mg/L idi. CK ortalama değeri kontrol grubunda 78 (28-697) U/L, hasta grubunda 120,5(31-1529)U/L, NSTEMI hastalarında 129 (31;1529) U/L, USAP hastalarında 91,5 (32-597) U/L idi. LDH ortalama değeri kontrol grubunda 158,5 (98-315)U/L, hasta grubunda 246 (128-655) U/L, NSTEMI hastalarında 264,5 (128-655) U/L, USAP hastalarında 213 (139-371) U/L idi. Glukoz ortalama değeri kontrol grubunda 129,5 (54-764) mg/dL, hasta grubunda 129,5 (54-764) mg/dL, NSTEMI hastalarında 142 (71-764) mg/dL, USAP hastalarında 102 (54-310) mg/dl idi. 1.Troponin ortalama değeri kontrol grubunda 3,5(3-11) ng/L, hasta grubunda 90 (3-6982) ng/L, NSTEMI hastalarında 162,5 (5-6982) ng/L, USAP hastalarında 11(3-189) ng/L idi. MMP-9 ortalama değeri kontrol grubunda 996,00(188-4988) ng/L, hasta grubunda 999,5 (188-4800) ng/L, NSTEMI hastalarında 1073(188;1988) ng/L, USAP hastalarında 926 (310;1979) ng/L idi. Anjiografi sonrası PCI ya da Bypass kararı verilen hasta sayısı NSTEMI hasta grubunda 46, USAP hasta grubunda 12, medikal tedavi kararı verilen hasta sayısı NSTEMI hasta grubunda 22, USAP hasta grubunda 16 olmak üzere anlamlı fark izlendi (p=0,024). PCI ya da Bypass kararı verilen hastalarda v CRP 10,5mg/L, CK 128,5U/L, LDH 246,5U/L, Glukoz 142,5mg/Dl, 1.Troponin 108ng/L, MMP-9 1096 ng/L ortalama değeri idi. Medikal tedavi kararı verilen hastalarda CRP 8mg/L, CK 89U/L, LDH 243,5U/L, Glukoz 1155mg/Dl, 1.Troponin 34ng/L, MMP-9 916,5ng/L ortalama değeri idi. PCI ya da Bypass kararı verilen hastalar ile medikal tedavi kararı verilen hastalar arasında CRP, LDH, glukoz ve 1.troponin değerleri açısından incelendiğinde anlamlı fark görülmedi (p= 0,447, p= 0,773, p= 0,265, p= 0,167). CK ve MMP-9 düzeyi değerleri açısından incelendiğinde anlamlı fark görüldü (p= 0,045, p <0,001). NSTEMI hasta grubunda yapılan anjiografide sorumlu vasküler yapının müdahale gerektiren seviyesi total 14, ostıum/proksimal 6, mid ve/veya distal 25 olmak üzere toplamda 45 hastadır. NSTEMI hasta grubunda ise total 3, ostıum/proksimal 4, mid ve/veya distal 5 olmak üzere toplamda 12 hastadır. Gruplar arasında anlamlı fark görülmedi (p=0,086). Sorumlu vasküler yapı düzeyi total olanlarda CRP 15mg/L, CK 98,5U/L, LDH 246,5U/L, Glukoz 182,5mg/Dl, 1.Troponin 175ng/L, MMP-9 1084 ng/L ortalama değeri idi. Sorumlu vasküler yapı düzeyi ostıum/proksimal olanlarda CRP 9mg/L, CK 113,5U/L, LDH 229,5 U/L, Glukoz 111,5mg/Dl, 1.Troponin 36,5ng/L, MMP-9 1228,5 ng/L ortalama değeri idi. Sorumlu vasküler yapı düzeyi mid ve/veya distal olanlarda CRP 7,5mg/L, CK 161U/L, LDH 269,5 U/L, Glukoz 138mg/Dl, 1.Troponin 131ng/L, MMP-9 1159ng/L ortalama değeri idi. CRP, CK, LDH ve glukoz değerleri açısından incelendiğinde sorumlu vasküler yapı düzeyi total, ostıum/proksimal ve mid ve/veya distal olanlar arasında anlamlı fark görülmedi (p= 0,318, p= 0,138, p= 0,605, p= 0,089). 1.Troponin ve MMP-9 değerleri açısından incelendiğinde sorumlu vasküler yapı düzeyi total, ostıum/proksimal ve mid ve/veya distal olanlar arasında anlamlı fark görüldü (p=0,035, p=0,007). Sonuç: Kontrol grubu ile hasta grubu karşılaştırılınca MMP-9 istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p=0,098). Hasta grubu içinde bulunan NSTEMI ile USAP hasta grupları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). MMP-9 düzeyi Bypass kararı verilen hastalar ile medikal tedavi kararı verilen hasta grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). Ayrıca anjiografide sorumlu vasküler yapının müdahale gerektiren total, ostıum/proksimal, mid ve/veya distal seviye olmak üzere 3 grup arasında da istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,007). Bu çalışmamızda MMP-9 AKS gelişen hastalarda plak hassasiyetinin saptayarak kardiyovasküler hastalığın ciddiyetinin öngörülmesinde invazif olmayan test olarak yararlı olabileceği görülmüştür. Ancak kontrol grubunu oluşturan nonkardiyak tipte göğüs ağrısı ile hastalar ile kardiyak tipte göğüs ağrısı şikayeti ile başvuran hasta grubu arasında troponine kıyasla kardiyak bir biyomarkır olarak ilişkilendirilemedi. ANAHTAR KELİMELER: AKS, Acil Servis, MMP-9, Laboratuvar Parametreleri, NSTEMI, USAP