İç hastalıkları kliniğinde takip edilen hastalarda prokalsitonin düzeyleri hastalık etkeni ile ilişkili midir?: Sistemik immün-inflamasyon indeksi ile karşılaştırmalı retrospektif bir inceleme
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASENA TANSU ERGÜL YAŞAR
Danışman: Murat AKARSU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, dahiliye kliniğinde izlenen erişkin hastalarda serum prokalsitonin (PCT) düzeylerinin kültür pozitifliği ile ilişkisini, enfeksiyon etkenlerine göre PCT dağılımını ve PCT'nin diğer inflamatuvar biyobelirteçlerle ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Ayrıca, PCT düzeyi ≥100 ng/mL olan olgularda mikrobiyolojik dağılım ile ≥85 yaş alt grubuna ait enfeksiyon profili karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Retrospektif ve kesitsel tasarımla yürütülen bu araştırma, 1 Ocak 2021 – 31 Aralık 2024 tarihleri arasında Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği'nde takip edilen ve serum PCT düzeyi ölçülen 1860 erişkin hastayı kapsamaktadır. Hastalar, serum PCT düzeyine göre üç gruba ayrılmıştır: düşük (0.5–1 ng/mL), orta (1–10 ng/mL) ve yüksek (>10 ng/mL). Tüm olgularda yaş, cinsiyet, tam kan sayımı, CRP, ferritin, nötrofil/lenfosit oranı (NLO), sistemik immün-inflamasyon indeksi (SII) ve kültür sonuçları değerlendirilmiştir. Ayrıca, kültür pozitifliği ve PCT ≥100 ng/mL düzeyini öngören faktörler çok değişkenli lojistik regresyon analiziyle araştırılmıştır. Alt grup analizleri ile ≥85 yaş grubundaki PCT ≥100 ng/mL hastalara özgü etken dağılımı tanımlanmıştır. Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen 1860 erişkin hastanın 414'ü kadın (%22.3) ve 1446'sı erkek (%77.7) idi. Yaş ortalaması 61,3 ± 18,4 yıl, medyanı 65 idi. Hastalar, serum PCT düzeylerine göre düşük (0.5–1 ng/mL, n = 1222), orta (1–10 ng/mL, n = 270) ve yüksek (>10 ng/mL, n = 368) olmak üzere üç gruba ayrıldı. Yüksek PCT grubunda CRP, NLO, SII ve ferritin düzeylerinin anlamlı şekilde daha yüksek; hemoglobin, hematokrit ve trombosit düzeylerinin ise daha düşük olduğu saptandı (p 100 ng/mL düzeyini öngören bağımsız değişkenler arasında CRP, NLO, düşük trombosit ve hemoglobin düzeyleri yer aldı. Sonuç: Serum PCT düzeyi, dahiliye servisinde izlenen erişkin hastalarda enfeksiyon varlığını ve mikrobiyolojik kültür pozitifliğini öngörmede değerli bir biyobelirteçtir. CRP ve NLO gibi tamamlayıcı parametrelerle birlikte değerlendirilmesi, özellikle yüksek riskli olguların erken tanımlanmasına katkı sağlayabilir. Ayrıca, ileri yaş grubunda da yüksek PCT düzeyleri gram-negatif ve fungal etkenlerle daha fazla ilişkili bulunmuş, bu yönüyle PCT'nin yaş bağımsız tanısal değerini koruduğu gözlemlenmiştir. Anahtara kelimeler: Prokalsitonin; kültür pozitifliği, enfeksiyon biyobelirteçleri; dahiliye kliniği, yüksek Prokalsitonin, ileri yaş; lojistik regresyon