Hekimlerde fiziksel aktivite düzeyi ve tükenmişlik arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AKİLE ŞİMŞEK ÇİMEN
Danışman: Velittin Selçuk ENGİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Hekimler, yoğun iş yükü, nöbet sistemi ve yüksek stres düzeyi nedeniyle tükenmişlik açısından riskli bir meslek grubudur. Fiziksel aktivitenin ruhsal iyilik hâlini destekleyici ve stresle baş etmede olumlu etkileri iyi bilinmekle birlikte, hekimlerde fiziksel aktivite ile tükenmişlik arasındaki ilişkinin daha ayrıntılı olarak değerlendirilmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Bu çalışma ile hekimlerde fiziksel aktivite düzeyi ile tükenmişlik arasındaki ilişkiyi değerlendirmek ve sosyodemografik, mesleki ve yaşam tarzı özelliklerinin bu ilişki üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel ve gözlemsel çalışma, 15.11.2025–15.12.2025 tarihleri arasında İstanbul ilinde görev yapan asistan ve uzman hekimler üzerinde yürütülmüştür. Veriler çevrimiçi anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak sosyodemografik, mesleki ve yaşam tarzı özelliklerini içeren anket formu, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Formu (IPAQ-KF) ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) kullanılmıştır. Fiziksel aktivite düzeyi metabolik eşdeğer (MET) - dakika/hafta değerlerine göre değerlendirilmiştir. Veriler SPSS kullanılarak analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra grup karşılaştırmaları ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Hekimlerin fiziksel aktivite durumunu yordayan faktörleri belirlemek amacıyla Çoklu Lojistik Regresyon analizi uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 265 hekim katılmış olup katılımcıların %60,8'i kadın ve %68,7'si asistan hekimdir. Katılımcıların %47,2'si fiziksel olarak inaktif, %45,3'ü düşük ve %7,5'i yeterli düzeyde aktif olarak sınıflandırılmıştır. Haftalık toplam MET ortalaması 1054,77±1184,78 olarak bulunmuştur. Fiziksel aktivite düzeyi erkek, bekâr, yalnız yaşayan, çocuksuz hekimler ve cerrahlarda daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Fiziksel aktivite düzeyi ile yaş arasında negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Çoklu lojistik regresyon analizinde, fiziksel olarak aktif olma durumunun bağımsız belirleyicilerinin çocuk sahibi olma ve alkol kullanımı olduğu saptanmıştır (p<0,05). Maslach Tükenmişlik Ölçeği alt boyut puan ortalamaları; duygusal tükenmişlik için 20,02±7,02, duyarsızlaşma için 7,72±3,69 ve kişisel başarı için 20,05±4,16 olarak saptanmıştır. Kadın hekimlerde duygusal tükenmişlik; bekâr, yalnız yaşayan ve çocuğu olmayan hekimlerde duyarsızlaşma düzeyi daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Uzman hekimlerde kişisel başarı puanları daha yüksek saptanmıştır (p=0,005). Duyarsızlaşma ile yaş ve mesleki deneyim arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler belirlenmiştir (p<0,05). Fiziksel aktivite düzeyi ile duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşma arasında anlamlı ilişki saptanmazken, kişisel başarı ile pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,004). Sonuç: Bu çalışma, hekimlerde fiziksel aktivite düzeyinin genel olarak düşük olduğunu ve tükenmişliğin bazı bireysel ve mesleki özelliklerle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Fiziksel aktivitenin tükenmişliğin tüm alt boyutları ile benzer düzeyde ilişkili olmadığı; özellikle kişisel başarı algısı ile pozitif yönde ilişkili olduğu, buna karşılık duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşmanın daha çok mesleki faktörlerle ilişkili olabileceği görülmüştür. Tükenmişliğin azaltılmasına yönelik yaklaşımların yalnızca bireysel davranış değişiklikleri ile sınırlı kalmaması; çalışma koşulları ve iş yükü gibi yapısal faktörleri de içerecek şekilde ele alınmasının önemine işaret etmektedir. Bu bulgular, hekimlerde tükenmişliğin çok boyutlu bir yapıda değerlendirilebileceğini ve fiziksel aktivitenin bu bağlamda destekleyici bir unsur olarak ele alınabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Fiziksel aktivite, tükenmişlik, hekimler, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi