Ebeveynlerin çocuklara yönelik grip ve COVİD aşısı uygulamaları hakkında bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAKİ BERKAY ÜNER
Danışman: Çağatay NUHOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş-Amaç: Solunum yolu enfeksiyonları, çocuklarda görülen en sık sağlık problemi olup yıl boyu acil servislere olan en sık başvuru sebebidir. Geliştirilen aşılar, çocukları ciddi komplikasyonlardan ve hastaneye yatış riskinden korumaktadır. Grip ve COVID aşıları, hem bireysel sağlığı hem de toplum genelinde bulaşıcı hastalıkların yayılmasını önlemek açısından büyük önem taşır. Ancak, toplumlarda yaygın olarak görülen aşı tereddüdü, çocuklar için tanımlanmış bu aşıların kabul oranlarını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Ebeveynlerin bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları, bu alandaki sorunların çözülmesine yönelik etkili stratejilerin geliştirilmesi açısından büyük önem taşır. Ebeveynlerin grip ve COVID-19 aşısına karşı tutumlarını anlamak, yanlış bilgi ve dezenformasyonla mücadele ederek toplumda bilimsel temelli sağlık kararlarının yaygınlaşmasına ve olası salgın hastalıkların eradikasyonuna katkıda bulunacaktır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki araştırmamızın evrenini Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi çocuk polikliniğine başvuran ebeveynler oluşturmaktadır. Çalışmaya 317 veli katılmak için gönüllü olup, sosyo-demografik sorularla beraber aşıya ilişkin tutumlar ölçeği ile değerlendirilmiştir. Anket usulü yapılan bu çalışma, ebeveynlere bizzat araştırmacı tarafından yüz yüze uygulanmıştır. Bulgular: Aşıya ilişkin tutumlar ölçeğinden aldıkları puanlara göre gruplara ayrılan ebeveynlerin %10'unun olumsuz (n=33), %57'sinin orta (n=180), %33'ünün ise olumlu (n=104) tutuma sahip olduğu görüldü. Ebeveynlerin cinsiyeti, aile yapıları, çocuk sayıları, yaşları ve kronik hastalıkları ile yapılan karşılaştırmalarda anlamlı bir fark saptanmadı. Öte yandan devlet memuru ve serbest çalışan ebeveynlerin aşıya ilişkin tutumları çalışmayan ebeveynlere göre, doktora veya yüksek lisans yapmış olan ebeveynlerin diğer eğitim seviyelerine göre, geliri giderden fazla olan ebeveynlerin geliri giderden az ve gidere eşit olanlara göre, aşılar hakkındaki bilgilerini yeterli bulan ebeveynlerin yetersiz bulanlara göre, çocuklarına çocukluk çağı aşılarını tam yaptıran ebeveynlerin tam yaptırmayanlara göre göre daha olumlu bir tutumda olduğu görüldü. Diğer maddelerde ise, aşı ile verilen mikroba bağlı hastalanma konusunda tedirgin olan ebeveynlerin aşıdan sonraki ateşten tedirgin olanlara göre, yeni bir pandemiden endişe olan ebeveynlerin endişeli olmayan ebeveynlere göre, Covid-19 pandemisinden sonra aşılara yönelik düşünceleri olumsuz etkilenmiş olan ebeveynlerin olumsuz etkilenmemiş olanlara göre, Covid veya Grip aşısı yaptırmamış ebeveynlerin yaptıranlara göre, Covid ve grip aşısının yararı zararından az diyen ve sosyal medyada olumsuz aşı haberlerini destekleyen ebeveynlerin diğerlerine göre tutumları daha olumsuzdur. Dünya Sağlık Örgütü ve Sağlık Bakanlığı önerirse grip aşısını yaptırırım diyen ebeveynlerin aşıya ilişkin tutumları diğer gruplara göre anlamlı şekilde daha olumludur, fakat grip aşısını yaptırırım diyen ebeveynlerin oranı %30 dur (n:96). Bu da gösteriyor ki ebeveynler, sağlık otoriteleri söylese bile kendilerine ve çocuklarına grip aşısı yaptırmak istememektedir. Aynı şekilde olası yeni bir covid varyantında katılımcıların %63 ü, yeni üretilen Covid aşısını kendilerine ve çocuklarına yaptırmak istememişlerdir. Sonuç: Aşı tereddüdü, çevresel ve sosyal birçok etkenin altında şekillenmektedir. Bu doğrultuda yürüttüğümüz çalışmada, ebeveynlerin salgın dönemlerinde aşılamaya yönelik düşünce ve tutumları baz alınarak gruplandırılması sağlanmış, böylece aşı kararsızlığı yaşayan anne-babalar ile bu tereddütlerin nedenleri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma sonuçları, çocuklarına aşı yaptıran ebeveynlerin dahi grip ve COVID aşısı hakkında ciddi kaygılar taşıdığını ortaya koymuştur. Bu durum, söz konusu ebeveynlerin salgın hastalıklar döneminde çocuklarını aşılamaktan kaçınmasına ya da çevrelerine tereddütlerini yansıtmasına neden olabilir. Dolayısıyla, ebeveynlerin grip ve COVID-19 aşılarına karşı tutumlarını anlamak, gelecekteki salgınlarla mücadele ve toplum sağlığının genel seviyesinin yükseltilmesinde kritik bir rol oynayacaktır. Anahtar Kelimeler: aşı tereddütü, aşı tutum ölçeği, ebeveyn, grip aşısı, covid aşısı