Obsesif kompulsif bozukluk tanılı hastaların ve etkilenmemiş kardeşlerinin semptom kümeleri ile nörobilişsel bozukluklar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OMCA GÜNEY
Danışman: Gül KARAÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Çalışmamızın amacı; OKB tanılı çocuk ve ergenlerin ve hastaların etkilenmemiş kardeşlerinin nörobilişsel işlevlerini ve sosyal bilişlerini değerlendirmektir. Ayrıca olguların hastalık süresi ve şiddeti gibi klinik değişkenler ve eşlik eden depresif belirtiler, şizotipal kişilik özellikleri, eşik altı psikotik bulgular, yapısal düşünce bozuklukları ve prozodi gibi semptom kümelerinin nörobilişsel işlevler ile ilişkisini incelemektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmamıza OKB tanılı 124 olgu, 31 etkilenmemiş kardeş ve 30 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Araştırmacı tarafından hazırlanan olgu rapor formu aracılığıyla ailelerden ve çocuklardan sosyodemografik bilgiler edinilmiştir. Olgu ve kontrol gruplarına; Çocuklar İçin Yale-Brown Obsesyon-Kompulsiyon Ölçeği (CY-BOCS), Üstiliş Ölçeği Çocuk ve Ergen Formu, Beck Depresyon Ölçeği, Şizotipal Kişilik Ölçeği Kısa Formu, Psikoz Risk Sendromları İçin Yapılandırılmış Görüşme (PSİG), Prozodik Konuşma Ölçeği, Düşünce ve Dil Bozukluğu Ölçeği (TALD), Premorbid Uyum Ölçeği (PAS) ve Çocuklar İçin Genel Derecelendirme Ölçeği (CGAS) uygulanmıştır. Nörobilişsel özellikler ve sosyal biliş; Rey İşitsel Sözel Öğrenme Testi, Kontrollü Kelime Çağrışım Testi, İşitsel Üçlü Sessiz Harf Sıralaması, İz Sürme Testi A ve B, Gözlerden Zihin Okuma Testi, GAF Testi ile; Premorbid İşlevsellik ve Kristalize Zeka WISC-R ve WAIS-R genel bilgi alt testleri aracılığı ile değerlendirilmiştir. BULGULAR: 185 çocuk ve ergen (124 olgu, 31 etkilenmemiş kardeş ve 30 sağlıklı kontrol) çalışmaya dahil edilmiştir. Olgu grubunun sözel öğrenme ve belleği değerlendiren Rey testinin tüm alt puanlarında (Rey öğrenme p <0.001, geç hatırlama p <0.001 ve doğru tamıma p <0.001), işlem belleğini değerlendiren ACT testinde (p=0.04), sosyal bilişi değerlendiren GAF testinde (p=0.001), sözel akıcılığı değerlendiren kontrollü sözcük çağrışım testinde (p=0.04) ve psikomotor hız- yürütücü işlevleri değerlendiren iz sürme testinin tüm alt testlerinde (İST-A p <0.001, İST-B p <0.001 ve İST B-A p=0.004) istatiksel olarak anlamlı farklılık gözlemlenmiştir. Olgu grubu sağlıklı kontrollere göre; sözel öğrenme ve belleği değerlendiren tüm alt testlerde, sosyal biliş alt testlerinden GAF testinde ve psikomotor hız-yürütücü işlevleri değerlendiren tüm alt testlerde orta-geniş etki boyutunda bozulmalar göstermiştir (d:0.60-1.03). Kardeş grubu sağlıklı kontrollere göre; sözel öğrenme ve bellek, işlem belleği, sosyal biliş, sözel akıcılık ve psikomotor hız ve yürütücü işlevlere dair tüm alt testlerde orta- geniş etki boyutunda bozulmalar göstermiştir (d:0.66-1.2). SONUÇ: OKB tanılı olgulara eşlik eden depresif belirtilerin nörobilişsel işlevler ve sosyal bilişte bozulmaya neden olmadığı görülmüştür. Olgularda görülen eşik altı psikotik belirtilerin nörobilişsel bozulmalarla ilişkili olduğu saptanmıştır. Hastaların etkilenmemiş kardeşlerinin sözel beceri ve sosyal biliş performanslarının sağlıklı kontrollere göre daha düşük olduğu gözlemlenmiştir. Olgu grubunda eşlik eden yapısal düşünce bozukluklarının yürütücü işlevlerde bozulmaya neden olduğu saptanmıştır.