Febril nötropenik hastalarda C-reaktif protein ve prokalsitoninin mortalite göstergesi olarak değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HASAN ÖKSÜZOĞLU

Danışman: Duygu MERT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve Amaç : Febril nötropeni (FEN), kanser hastalarında kemoterapötiklerin yan etkisi olup komplikasyonlara, maliyet artışına ve mortaliteye neden olmaktadır. Nötropenik ateşin sadece %30-50'sinde mikrobiyolojik etken saptanabilmektedir. Bu nedenle enfeksiyonu gösterebilecek, spesifik, yüksek etkinlikli ve hızlı belirteçlere ihtiyaç duyulmaktadır. Çeşitli biyomarkerlar araştırılmakta ve günümüzde halen kullanılmaktadır. Bu çalışmada febril nötropenik atak başlangıcında ve tedavi sırasında kantitatif CRP ve prokalsitonin değerleri retrospektif olarak karşılaştırılarak enfeksiyonu ve mortaliteyi erken saptamada etkinliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem : Bu araştırma, retrospektif, vaka-kontrol çalışmasıdır. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji Kliniği ve Kemik İliği Tansplantasyon Ünitesi ile Tıbbi Onkoloji Kliniği'nde 3 Eylül 2018-25 Mayıs 2022 tarihleri arasında takip edilen 18 yaş ve üstü 748 FEN hastası değerlendirilmiştir. Hastane bilgi yönetim sistemi taranarak hastaların verileri önceden hazırlanmış forma kayıt edilmiştir. The Package for Social Sciences 26.0 istatistik programı kullanılarak veriler analiz edilmiştir. Bulgular : Çalışmaya dahil edilen FEN hastalarının 118'inde mortalite gelişirken, 630 hastada mortalite gelişmemiştir. Mortalite grubunda yaş ortalaması 51,6 yıl, mortalite olmayan grupta ise 50,5 yıl bulunmuştur. Olguların %47,9'unu kadın, %52,1'ini erkek hastalar oluşturmuştur. Hastaların %67,2'sinde hematolojik malignite mevcuttur. FEN ataklarında bakteriyemi oranı %36,5 bulunmuştur. En sık saptanan mikroorganizma Escherichia coli olmasına rağmen Pseudomonas aeruginosa ve Acinetobacter baumannii mortalitesi olanlarda daha fazla saptanmıştır. Tedavinin ilk beş gününde CRP ve prokalsitonin değerleri mortalitesi ve bakteriyemisi olan hastalarda daha yüksek bulunmuştur. Tanı anında lökosit ve nötrofil sayısının mortaliteye etkisinin olmadığı görülmüştür. Nötropeni süresinin uzaması, kan dolaşımı enfeksiyonu, kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu ve pnömoni mortalite açısından risk faktörleri olarak saptanmıştır. Sonuç : CRP ve prokalsitonin değerlerinin hem prognostik hem de tanısal olarak kullanılabilecekleri görülmüştür. Mortalitesi olan hastaların kültürlerinde dirençli Gramnegatif bakteri üremesinin daha fazla olduğu saptanmıştır. Yeni tedavi algoritmalarının geliştirilmesi için daha fazla çalışmaya gereksinim duyulmaktadır.