Majör depresif bozukluk tanılı hastalarda problem çözme ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide öz duyarlığın aracı rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA NUR KÜÇÜKDİLER
Danışman: Emine ÖKSÜZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Majör depresif bozukluk tanılı hastalarda problem çözme becerisi, psikolojik dayanıklılık ve öz duyarlık düzeyleri ile bunları etkileyen sosyodemografik değişkenleri belirlemek ve problem çözme ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide öz duyarlığın aracı rolünü incelemektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Kesitsel ve nedensel nitelikteki bu araştırma, Ankara'daki bir devlet hastanesinde Ekim 2024-Haziran 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma 107 hasta ile yapılmıştır. Veriler "Tanımlayıcı Bilgi Formu", "Problem Çözme Becerileri Algısı Ölçeği", "Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği" ve "Öz-duyarlık Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 programından faydalanılmıştır. Tanımlayıcı istatistiksel ölçütler (ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerler ve yüzdelik sayılar) kullanılmıştır. p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: Katılımcıların ölçek puan ortalamaları; Problem Çözme Becerileri Algısı için 97,50±22,16, Öz Duyarlık için 73,87±11,57 ve Psikolojik Dayanıklılık için 53,55±11,05 olarak bulunmuştur. Öz duyarlık ile problem çözme arasında zayıf, pozitif ve anlamlı bir ilişki (r=0,255; p=0,008); öz duyarlık ile psikolojik dayanıklılık arasında zayıf, pozitif ve anlamlı bir ilişki (r=0,299; p=0,002); problem çözme ile psikolojik dayanıklılık arasında ise yine zayıf, pozitif ve anlamlı bir ilişki (r=0,247; p=0,010) saptanmıştır (p<0,05). Regresyon analizinde; problem çözmenin psikolojik dayanıklılığı (R2=0,052/p=0,010), öz duyarlığın problem çözmeyi (R2=0,072/p=0,009) ve her ikisinin birlikte psikolojik dayanıklılığı anlamlı şekilde etkilediği (R2=0,156/p<0,001) belirlenmiştir. Sonuç olarak, problem çözme ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide öz duyarlığın aracılık rolü olduğu görülmüştür (p<0,05). SONUÇ: Majör depresif bozukluk tanılı hastaların problem çözme becerilerinin orta düzeyin altında, öz duyarlık ve psikolojik dayanıklılık düzeylerinin ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bazı sosyodemografik değişkenlerin bu üç alanı etkilediği saptanmıştır. Katılımcıların öz duyarlık düzeyleri arttıkça problem çözme becerilerinin ve psikolojik dayanıklılık düzeylerinin arttığı bulunmuştur. Benzer şekilde, problem çözme becerileri arttıkça psikolojik dayanıklılık düzeylerinin de arttığı saptanmıştır. Problem çözme ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkinin öz duyarlık değişkeni eklendiğinde de anlamlılığını koruması, öz duyarlığın bu ilişkide aracılık rolü üstlendiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda majör depresif bozukluk tanılı hastalarda öz duyarlık düzeyini artırmaya yönelik girişimler uygulanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hemşire, Majör Depresif Bozukluk, Problem Çözme, Psikolojik Dayanıklılık, Öz Duyarlık