Okul çağındaki intermitan ekzotropyalı çocuklarda bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GULZAR ISHIK
Danışman: Sadık Etka BAYRAMOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, okul çağındaki intermitan ekzotropyalı çocuklarda bilişsel fonksiyonları Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği–Geliştirilmiş Formu (WISC-R) ile değerlendirmek; elde edilen sonuçları sağlıklı kontrol grubu ve normatif değerlerle karşılaştırmak ve bilişsel test sonuçlarının demografik ile klinik oftalmolojik parametrelerle ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, 6–16 yaş arasında intermitan ekzotropya tanısı almış 39 çocuk (araştırma grubu) ve 31 sağlıklı çocuk (kontrol grubu) dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara WISC-R uygulanarak sözel IQ, performans IQ ve toplam IQ puanları elde edilmiştir. Araştırma grubuna kapsamlı oftalmolojik değerlendirme yapılmış; Newcastle kontrol skoru (NCS), deviasyon açısı, stereopsis ve füzyon durumu kaydedilmiştir. Tüm katılımcılar çocuk ve ergen psikiyatristi tarafından değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler Jamovi version 2.6.45 yazılımı ile gerçekleştirilmiş; gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız örneklem t-testi ve Mann– Whitney U testi, değişkenler arası ilişkilerin incelenmesinde Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p 0.05). Newcastle kontrol skoru, deviasyon açıları, stereopsis ve hastalık süresi ile WISC-R puanları arasında anlamlı korelasyon saptanmamıştır (p>0.05). Baba eğitim düzeyi her iki grupta da bilişsel performansla anlamlı pozitif korelasyon göstermiştir. İntermitan ekzotropyalı çocukların %30.8'inde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, %30.8'inde Özgül Öğrenme Güçlüğü saptanmıştır. xiv Sonuç: İntermitan ekzotropya tanılı çocuklarda özellikle görsel-uzamsal ve sözel olmayan bilişsel alanlarda sağlıklı akranlarına kıyasla görece bir dezavantaj saptanmış; ancak bu farkın normatif değerlerin dışına çıkmadığı görülmüştür. Bilişsel etkilenmenin hastalığın anlık klinik şiddetinden bağımsız olduğu düşünülmektedir. Dikkat eksikliği ve öğrenme güçlüğü bulgularının genel popülasyon prevalansının belirgin biçimde üzerinde olması, intermitan ekzotropyalı çocukların yönetiminde multidisipliner bir yaklaşımın önemine dikkat çekmektedir. Anahtar Kelimeler: Bilişsel fonksiyonlar, çocuk, intermitan ekzotropya, Newcastle kontrol skoru, WISC-R, zeka