Otolog kök hücre nakli olan hastalar için geliştirilen santral venöz kateter bakım protokolünün etkinliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANAN PÖRÜCÜ
Danışman: Fatma İlknur ÇINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Protokoller, hemşirelik uygulamalarında hasta bakımının kalitesini ve güvenliğini artıran standartlaştırılmış yaklaşımlardır. Bu araştırma, otolog kök hücre nakli olan hastalar için geliştirilen santral venöz kateter (SVK) bakım protokolünün etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç Yöntem: Bu deneysel çalışma, 30 Kasım 2021- 30 Ekim 2023 tarihleri arasında Türkiye'deki bir Eğitim Araştırma Hastanesi'nin Kemik İliği Transplantasyon (KİT) Merkezi'nde yatan, SVK bulunan 60 hasta (30 müdahale, 30 kontrol) ile gerçekleştirildi. Araştırma birinci aşamada; uygulanacak kanıta dayalı SVK bakım protokolünün geliştirilmesi, ikinci aşamada ise geliştirilen kanıta dayalı SVK bakım protokolünün klinikte uygulanması olmak üzere toplam iki aşamada yürütüldü. Protokolün uygulanması aşamasında kontrol grubundaki hastalara yatışlarının ilk gününden taburcu olana kadar KİT hemşireleri tarafından mevcut klinik prosedür doğrultusunda SVK bakımı uygulandı ve herhangibir müdahalede bulunulmadı. Müdahale grubu hastalarına yatışlarının ilk gününden taburcu olana kadar geliştirilen SVK bakım protokolü doğrultusunda bakım verildi. Protokolün kliniğe aktarılması ve uygulanması aşamalarında 'Yakın İşbirliğine Dayalı İleri Araştırma ve Klinik Uygulama Modeli' kullanıldı. Araştırmanın sonunda KİT hemşirelerinin protokol kullanımı ile ilgili düşünclerini belirlemek amacıyla nitel görüşmeler yapıldı. Araştırmanın verileri 'Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu', 'Günlük Hasta Değerlendirme Çizelgesi', 'Geliştirilen Protokole Uyum Kontrol Listesi', 'SVK Yerleştirme Alanında Aseptik Tekniklere Uyum Kontrol Listesi', 'Kanıta Dayalı Protokol Kullanımına İlişkin Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu' kullanılarak elde edildi (Clinical Trials.gov. ID: NCT05705895). Bulgular: Müdahale ve kontrol gruplarındaki hastaların yaş ortancası sırasıyla 27,50 (25,0-34,5) yıl, 32,50 (29,0-48,0) yıl ve ortanca hastalık süresi 39,58 (26,14-53,73) ay, 39,0 (32,42-48,75) aydı. Kateterli takip edilen gün ortancası 18,0 (16,0-20,0) gün, 19,0 (17,0-22,25) gündü. SVK giriş yerinde komplikasyon varlığına göre müdahale grubunda kızarıklık (p=0,018), eksuda (p=0,038), akıntı (p=0,002) ve ateş varlığı (p=0,010) parametrelerinde ve 8-14. gün ölçümlerinde nötrofil sayısında (p=0,026) anlamlı oranda azalma saptandı. Müdahale grubunda SVKİ-KDE hızı 0/1000 kateter günü, kontrol grubunda SVKİ-KDE hızı 1.70/1000 kateter günü olarak belirlendi. Hastaların kan dolaşımı enfeksiyonu, kateter ucu enfeksiyonu ve SVKİ-KDE hızlarında gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). Kanıta dayalı protokol ile SVK bakımı veren hemşireler, protokolün iş yükünün azalttığını, bakım kolaylığı ve standart bir bakım yaklaşımı sağlandığını bildirdi. Sonuç: Bu çalışmada SVK bakım protokolünün, lokal inflamasyonu önlemede önemli ölçüde etkili olduğu bulundu. Protokolün hem hasta hem de hemşireler açısından faydalı olduğu, bakım kalitesini ve hasta konforunu artırdığı ifade edildi. Bu sonuç, protokolün uygulanabilirliği ve bakım süreçlerindeki olumlu etkisini gözler önüne sermektedir. Anahtar Kelimeler: Enfeksiyon, hemşirelik bakımı, klinik protokoller, santral venöz kateterler.