Erişkinlerde demir eksikliği anemisinin depresif belirtiler ve anksiyete ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞDAŞ BERK GÜNDOĞAN
Danışman: Yusuf Çetin DOĞANER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Demir eksikliği anemisi (DEA), dünya genelinde en sık görülen beslenme yetersizliğine bağlı anemi olup yalnızca hematolojik sonuçlarla sınırlı kalmamakta, nöropsikiyatrik belirtilerle de ilişkilendirilmektedir. Demirin merkezi sinir sisteminde nörotransmitter sentezi, mitokondriyal enerji metabolizması ve miyelinizasyonda rol alması, demir eksikliğinin depresyon, anksiyete ve stres gelişiminde biyolojik bir zemin oluşturabileceğini düşündürmektedir. Bu çalışmanın amacı, erişkin bireylerde demir eksikliği anemisinin depresif belirtiler, anksiyete ve stres düzeyleri ile ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, vaka-kontrol deseninde planlanmış kesitsel bir araştırmadır. Çalışma, 01 Mart 2024 – 30 Kasım 2024 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği'ne başvuran 18 yaş ve üzeri bireyler üzerinde yürütülmüştür. Araştırmaya, DEA tanısı almış 100 hasta ile yaş ve cinsiyet açısından benzer özellikler taşıyan 101 sağlıklı olmak üzere toplam 201 katılımcı dâhil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmış, hemoglobin, ortalama eritrosit hacmi (MCV), serum ferritin, serum demiri ve transferrin satürasyonu değerleri hastane bilgi sistemi üzerinden kaydedilmiştir. Depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin değerlendirilmesinde The Depression, Anxiety and Stress Scale-21 (DASS-21) ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Mann Whitney U testi ve Spearman korelasyon analizi uygulanmış; istatistiksel anlamlılık düzeyi p 0,05). DASS21 ölçeğinin tüm alt boyutları için Cronbach alfa değerlerinin yüksek olması (alt boyutlar total alfa değerleri 0,936), ölçeğin bu çalışmadaki iç tutarlılığının güçlü olduğunu göstermiştir. Sonuç: Bu çalışma, DEA olan erişkin bireylerde depresif belirti, anksiyete ve stres düzeylerinin sağlıklı bireylere göre yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular, DEA'nın yalnızca hematolojik bir durum değil, ruh sağlığını da etkileyen multisistemik bir hastalık olduğunu desteklemektedir. Aile hekimliği pratiğinde DEA tanısı alan bireylerde psikolojik belirtilerin taranması, erken tanı ve bütüncül tedavi yaklaşımı açısından önem taşımaktadır. Demir replasmanının, uygun psikiyatrik değerlendirme ile ele alınması, hasta yaşam kalitesinin artırılmasına katkı sağlayabilir.