İntravenöz uygulanan kafeinin ratlarda propofol anestezisinden geri dönüşü hızlandırmada ve endtidal CO2 üzerinde optimal doz ve uygulama zamanı ilişkili etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. ABDURRAHMAN YURTASLAN ONKOLOJİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYDA ARI
Danışman: Süheyla ÜNVER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Genel anesteziklerin kullanımında, özellikle derin sedasyonda, hipoventilasyon, apne, hava yolu kollapsı ve hiperkarbi gibi komplikasyonlar gözlemlenebilir. Genel anesteziklerin neden olduğu hipnotik durumu gerektiğinde tersine çevirecek, kullanımda hiçbir ilaç yoktur.Hücre içi cAMP yi yükselten kafein gibi bazı ilaçların, sistemik uygulamasının hafif anesteziyi tersine çevirmesi farmakolojik mekanizmalar üzerinden olasıdır. Bizim çalışmamız propofol anestezisinden geri dönüşü hızlandırmada kafein etkisinin incelendiği izole olarak propofol üzerinde yapılan ve kafeinin doz ve zaman ilişkili incelendiği ilk çalışma olabilir.Bu çalışmada propofol ile anestezi sağlanan sıçanlar üzerinde, kafeinin farklı doz ve zamanlarda uygulanmasının anesteziden çıkış üzerindeki etkisi incelenmiştir.Amacımız en sık kullanılan intravenöz anestezik olan propofol anestezisinden geri dönüşü hızlandırmada ve kapnograf ile ölçülen endtidal CO2 üzerinde, optimal doz ve uygulama zamanı ilişkili kafein etkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü olarak planlanan bu çalışma, 09.03.2022 tarihli 694 karar no ile Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurul onayı alındıktan sonra gerçekleştirildi.Ağırlığı 250-300 gram 35 Wistar Albino sıçan, 7'şerli randomize şekilde 5 gruba ayrıldı. Her rata açılan kuyruk damar yolundan 8mg/kg propofol verildi. 1. gruba sadece propofol verildi ve kontrol grubu olarak belirlendi.2. gruba propofol ile birlikte 25 mg/kg , 3.gruba propofol ile birlikte 50 mg/kg kafein verildi. 4. gruba propofolden 5 dk sonra 25 mg/kg, 5. gruba propofolden 5 dk sonra 50 mg/kg iv kafein uygulandı. Ratların sedasyonu 3, 6, 9 ve 12.dklarda pimpirik testi ve doğrultma refleksi skorları ile değerlendirildi. Belirtilen zaman noktalarının her birinde 30 saniye boyunca karın hareketlerinin gözlemlenmesi yoluyla solunum hızı, kapnograf cihazının gözlemlenmesi yoluyla EndtidalCO2 belirlenirken, genel anesteziden tamamen çıkış ratların 4 ayak üstüne gelip harekete başlama zamanlarına göre kaydedildi. Bulgular: Bu çalışmada, anesteziden çıkış süresi, propofolden 5 dakika sonra yüksek dozda (50mg/kg) kafein verilen E(Pro+5dk50kaf) grubunda , kontrol grubuna göre anlamlı olarak en kısa bulundu. Aynı grupta pimpirik ve doğrulma testlerinde de 6. ve 9. dakika ölçümlerinde sedasyon skorları ve solunum hızları kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulundu. Kafein verilmeyen kontrol grubunda anesteziden çıkış süresi kafein verilen diğer gruplara göre anlamlı olarak daha uzundu. Kafein verilmeyen kontrol grubunda 3.dakika CO2 değerleri, propofol ile birlikte kafein uygulanan B(Pro+25kaf) ve C(Pro+50kaf) gruplarına göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Tüm gruplarda 9. ve 12. dk Pimprick testi ve doğrultma skorları 3.dk ya göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksekti. Tüm gruplarda 3.dakika CO2 değerleri, 12.dakika CO2 değerlerine göre ve kontrol grubundaki ratların 3.dakika CO2 değerleri diğer gruplara göre anlamlı olarak daha yüksekti. Sonuç: Bu çalışmada propofol ile sedatize edilen ratlar üzerinde, intravenöz uygulanan kafeinin doz ve uygulama zamanına göre anesteziden çıkış hızına etkisi araştırıldı. Propofol uygulamasından 5dk sonra 50 mg/kg olarak geç-yüksek dozda uygulanan kafeinin anesteziden çıkışı hızında, sedasyon skorlarının azalmasında ve endtidal CO2 üzerinde olumlu yönde en etkili sonuçlar oluşturduğu bulundu.Aynı grupta anesteziden çıkış süresi, anlamlı olarak tüm gruplardan kısa bulundu.Kafein uygulanan gruplarda kontrol grubuna göre ve düşük doz kafein uygulanan grupta yüksek doz kafein uygulanan gruba göre endtidal CO2 yüksek bulundu. Bu sonuçlarla, propofol kullanılarak yapılmış sedasyondan 5 dakika sonra kafein uygulanmasının anesteziden derlenmeyi hızlandıracağını ve kafeinin endtidal CO2 değerlerini azaltabileceğini söyleyebiliriz. Kafein, özellikle sedasyonun sıkça uygulandığı dış anestezi girişimlerinde hasta sirkülasyonunu artırarak ve sağlık bakım maliyetlerini düşürerek maliyet etkin, nitelikli bir yol sağlayabilir. Kafeinin anesteziden geri dönüşü hızlandırmada zaman ve doza bağlı etkisini araştıracak klinik çalışmalara ihtiyaç olduğunu düşünüyoruz.