Karbepenem dirençli Klebsiella pneumoniae izolatlarında kolistin, sefiderokol, seftazidim-avibaktam, seftazidim-avibaktam/aztreonam kombinasyonunun İn Vitro etkinliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, TEMEL TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN UZUNÖNER
Danışman: Nilgün KANSAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Klebsiella pneumoniae sepsis, üriner sistem ve solunum sistemi enfeksiyonunun yaygın bir etkenidir ve hastane kaynaklı salgınlara neden olabilmektedir. Genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz ve karbapenemaz üretimi nedeniyle antibiyotik direnç oranı giderek artmakta ve bu durum tedavi seçeneklerini sınırlayarak mortalite ve morbidite oranlarında belirgin artışa yol açmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2024 verilerine göre karbapenem dirençli K. penumoniae kritik öneme sahip patojenler listesinde ilk sırada yer almaktadır. Çalışmamızda karbapenem dirençli K. pneumoniae (KDKp) izolatlarında kolistin, seftazidim-avibaktam, sefiderokol duyarlılığı ve seftazidim-avibaktam ve aztreonam sinerjisinin invitro etkisinin karbapenemaz gen dağılımı ile birlikte değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesine Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarına 24.05.2024- 25.09.2024 tarihleri arasında gönderilen çeşitli klinik örneklerden izole edilen 74 adet KDKp izolatı dahil edilmiştir. Kolistin duyarlılığı ticari sıvı mikrodilüsyon yöntemiyle; sefiderokol ve aztreonam duyarlılığı disk difüzyon yöntemiyle: seftazidim-avibaktam duyarlılığı hem disk difüzyon hem gradiyent test şeridi yöntemiyle saptanmıştır. Seftazidim-avibaktam/aztreonam kombinasyonunun sinerjistik etkisi hem gradiyent test şeridi/disk difüzyon sinerji yöntemi hem de çift disk sinerji yöntemiyle değerlendirilmiştir. Karbapenemaz gen dağılımı sadece seftazidim-avibaktam direnci saptanan suşlarda mültipleks gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu ile araştırılmıştır. Bulgular: Çalışılan 74 izolatın %56,7'si (42/74) kolistin dirençli, %43,3'ü (32/74) kolistin duyarlı; %97,3'ü (72/74) aztreonam dirençli, %2,7'si (2/74) aztreonam duyarlı saptanmıştır. Seftazidim-avibaktam duyarlılığı hem disk difüzyon hem de gradiyent test şeridi yöntemiyle değerlendirilmiş olup, %62,2 (46/74) seftazidim-avibaktam dirençli, %37,8'i (28/74) seftazidim-avibaktam duyarlı saptanmıştır ve her iki yöntem %100 kategorik uyumlu bulunmuştur. Sefiderokol duyarlılık sonuçları The Clinical Laboratory Standards Institute (CLSI) verilerine göre değerlendirildiğinde bir (%1,35) izolat dirençli olarak saptanmıştır. Sefiderokol duyarlılığı European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing (EUCAST) verilerine göre değerlendirildiğinde 36 (%48,6) izolat sefiderokol dirençli, 38 (%51,4) izolat sefiderokol duyarlı olarak saptanmıştır. EUCAST verilerine göre sefiderokol dirençli saptanan 36 izolatın 26 tanesinin zon çapı 21-23 mm arasında ölçülmüş ve teknik belirsizlik alanında saptanmıştır. Seftazidim-avibaktam duyarlı ve dirençli tüm izolatlarda (74/74) seftazidim-avibaktam ve aztreonam sinerjisi çalışılan her iki sinerji yöntemiyle pozitif bulunmuştur. Seftazidim-avibaktam dirençli saptanan 46 izolatın 42 tanesinde karbapenemaz direnç geni araştırılmıştır. En sık saptanan karbapenemaz tipi 33 (%78,5) izolatta NDM+OXA-48 iken, sadece NDM pozitifliği 5 (%11,9) izolatta, NMD+KPC pozitifliği 4 (%9,6) izolatta saptanmıştır. Sonuç: Karbapenem dirençli Klebsiella pneumoniae (KDKp) enfeksiyonlarında tedavi seçeneklerinin giderek azalması, yeni antibiyotiklerin geliştirilmesini ve mevcut ajanların kombinasyon tedavileri şeklinde kullanımını klinik açıdan daha da önemli hâle getirmiştir. Çalışmamızda, KDKp enfeksiyonlarında klinikte sık kullanılan kombinasyon tedavilerinden biri olan kolistine karşı direnç oranı %56,7 olarak bulunmuştur. Ayrıca, kolistin dirençli izolatlarda klinik kullanımda olan seftazidim-avibaktam'a karşı direnç oranı %69 olarak saptanmıştır. Bu bulgular, mevcut tedavi seçeneklerinin etkinliğinin azaldığını ortaya koymakta; bu nedenle yeni tedavi alternatifleri olan sefiderokol ile seftazidim-avibaktam/aztreonam kombinasyonunun duyarlılık sonuçlarının değerlendirilmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır. Çalışmamızda sefiderokol duyarlılığı EUCAST ve CLSI verilerine göre değerlendirildiğinde farklı duyarlılık sonuçları elde edilmiştir. Her iki klavuzda referans yöntem olarak önerilen sıvı mikrodilüsyon testiyle doğrulama yapılamamıştır. Ülkemizde kullanılan EUCAST kriterlerine göre çalışmamızda sefiderokol direncinin ve teknik belirsizlik alanındaki izolat sayısının yüksek saptanması kombinasyon çalışması yapılmasının önemini ortaya koymaktadır. Seftazidim-avibaktam/aztreonam kombinasyonunda %100 sinerji pozitifliği saptamış olmamız, bu kombinasyonun KDKp enfeksiyonlarında kullanımı için önemli bir veridir.