Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklarda ebeveyn duygu düzenleme becerilerinin anksiyete semptomları ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KLİNİK PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE YILMAZ
Danışman: Özalp EKİNCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı almış çocuklarda, DEHB semptomları ve eşlik eden anksiyete belirtilerinin ebeveyn duygu düzenleme becerileri tarafından yordanıp yordanmadığının incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışmanın bir diğer amacı, anksiyete belirtileri düşük ve yüksek olan çocuklarda DEHB semptom düzeylerinin, ebeveyn duygu düzenleme güçlükleri ve kaygısının ve çocuk duygu düzenleme becerilerinin karşılaştırılmasıdır. Ayrıca çalışma kapsamında çocuğun yaşam kalitesinin, çalışma değişkenleri ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya DEHB tanısı almış 201 çocuk (Ort.Yaş = 9,86, SS = 1,38) ve ebeveynleri katılmıştır. Ebeveynler araştırmacı tarafından geliştirilen sosyodemografik bilgi formu, Conners Aile Derecelendirme Ölçeği-Yenilenmiş Kısa Form, Çocuk ve Ergenlerde Davranım Bozuklukları İçin DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlükleri Ölçeği-Kısa Form, Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri, Duygu Ayarlama Ölçeği'ni doldururken, Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği ve Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği hem çocuklar hem de ebeveynleri tarafından doldurulmuştur. Verilerin analizinde korelasyon ve t-testi analizleri, varyans analizi, regresyon analizleri ve düzenleyici regresyon modelleri kullanılmıştır. Bulgular: Ebeveyn duygu düzenleme güçlükleri DEHB semptomlarını yordarken, DEHB semptomları ile durumluk kaygı çocuk anksiyete semptomlarını yordamıştır. Ek olarak, yüksek anksiyete grubundaki çocukların ebeveynleri yüksek düzeylerde duygu düzenleme güçlükleri raporlamışlardır. Ayrıca, çocuğun anksiyete belirtileri üzerinde ebeveyn ve çocuk değerlendirmelerinin farklılaşmasının sonuçları etkilediği gözlenmiştir. Sonuç: Ebeveyn duygu düzenleme güçlüklerinin çocukların DEHB semptomları üzerinde yordayıcı etkileri görülmüştür. Ayrıca, ebeveyn kaygısı ve DEHB şiddeti çocuğun anksiyetesi üzerinde yordayıcı etkiye sahiptir. DEHB'li çocukların ebeveynlerinde kaygı ve duygu düzenleme becerilerine yönelik müdahaleler, çocukların anksiyete semptomları gelişiminde koruyucu bir etki oluşturacaktır. Ayrıca, farklı kaynaklardan alınan ölçümlerin bulguları etkileyebileceği anlaşılmıştır.