Bipolar bozukluk hastalarında duygu düzenleme güçlüğü ve sirkadiyen tercihlerin klinik özellikler ve işlevsellik ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN GÖKÇENOĞLU
Danışman: İkbal İNANLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bipolar bozukluk; tekrarlayıcı duygudurum epizotlarıyla karakterize, kronik bir hastalıktır, bilişsel ve işlevsel bozukluklara neden olur. Bipolar Bozukluk tip I (BB-I) tanılı bireylerde, duygu düzenleme güçlüklerinin, duygudurum dalgalanmaları ve belirtileriyle ilişkili olduğu bildirilmiştir. Yapılan çalışmalarda, sirkadiyen ritim bozukluklarının bipolar bozukluk etyopatogenezinde önemli olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmanın amacı; BB-I tanılı hastalarda, duygu düzenleme güçlüğü ve sirkadiyen tercihleri kontrol grubuyla karşılaştırmak ve duygu düzenleme güçlükleri ve sirkadiyen tercihlerin hastaların klinik özellikleri ve işlevselliği ile ilişkisini değerlendirmektir. Ayrıca BB-I tanılı hastalarda duygu düzenleme güçlüğü ile sirkadiyen tercihler arasında ilişki olup olmadığının incelenmesidir. Yöntem: Çalışmaya Aralık 2020- Mart 2021 tarihleri arasında Konya Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği Duygudurum Polikliniği'ne başvuran, DSM 5 tanı kriterlerine göre BB-I tanısı olan, en az 6 aydır ötimik olan 88 hasta ve herhangi bir psikiyatrik hastalığı bulunmayan 88 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Katılımcılara; sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ), Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMDÖ), Duygu Düzenleme Güçlükleri Ölçeği, Sabahlılık- Akşamlılık Ölçeği ve Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi uygulanmıştır. Ayrıca hastalara Bipolar Bozukluk İşlevsellik (BBİ) Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmaya sirkadiyen ritmi etkileyebileceği düşünülerek vardiyalı çalışan hasta ve kontroller alınmamıştır. Bulgular: Çalışmamızda BB-I tanılı hastaların sağlıklı kontrollere göre duygu düzenleme güçlüğü alanlarından açıklık, dürtü, amaçlar, kabul etmeme ve stratejilere sınırlı erişim alanlarında daha fazla duygu düzenleme güçlüğü gösterdiği bulunmuştur (p<0.001). Stratejilere sınırlı erişim alt ölçeği BB-I için hastalığı yordayıcı faktör olarak saptanmıştır (p=0.047). Dürtü, amaçlar, kabul etmeme ve stratejilere sınırlı erişim DDGÖ alt ölçekleri ile BBİ; duygusal işlevsellik, zihinsel işlevsellik, cinsel işlevsellik, damgalanma, içe kapanma, arkadaşlarla ilişkiler, ev içi işlevsellik, günlük işlevler ve hobi, mesleki işlevsellik, toplumsal etkinliklere katılım ve inisiyatif alma alt ölçekleri arasında ilişki saptanmıştır (p<0.05). BB-I tanılı hastalar kontrollere göre daha fazla akşamcıl ve (p=0.017) akşamcıllık BB-I tanısı için yordayıcı olarak saptanmıştır (p=0.043). Sirkadiyen tercihler ile işlevsellik arasında ilişki bulunmamıştır. Duygu düzenleme güçlükleri ile sirkadiyen tercihler arasında ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Çalışmamız BB-I tanılı ötimik hastalarda, duygu düzenleme güçlüğünün bulunduğunu ve bozulmuş işlevsellikle ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca stratejilere erişim alanında zorluk yaşamanın BB için yordayıcı olduğu saptanmıştır. BB tanılı hastaların tedavisine, duygu düzenleme güçlüğüne yönelik eğitim ve uygun terapötik müdahalerin eklenmesi, işlevselliğin iyileşmesi ve hastalığın gidişine olumlu katkılar sağlayacaktır. Akşamcıllık, BB için yordayıcı olarak belirlenmiştir. Sirkadiyen tercihler ile duygu düzenleme güçlükleri ve işlevsellik, arasında ilişki saptanmamıştır. Bu alanda daha fazla çalışmaya ihtiyaç bulunmaktadır.